İstihkak davası hangi mahkemede açılır?

Kısa cevap

Bu özel istihkak davasında görevli mahkeme icra hukuk mahkemesidir; yetki asıl takibin yapıldığı yer veya davalının yerleşim yeri çerçevesinde değerlendirilir. Talimatla hacze ilişkin şikâyetin mercii ile istihkak davasının yetkisi karıştırılmamalıdır.

Haczedilen mal üzerindeki üçüncü kişi iddiasında önce malın kimin elinde bulunduğu ve İİK m.96–99’dan hangisinin uygulanacağı belirlenir. Borçlunun elindeki mal ile üçüncü kişi nezdindeki mal için dava açacak taraf, süre başlangıcı ve satışa etkiler farklıdır. Fatura veya haciz adresi tek başına sonucu belirlemez.

Mal kimin elindeydi: dava açacak tarafı değiştirir

Borçlunun elinde haczedilen mala ilişkin üçüncü kişi iddiasında m.96–97 süreci; üçüncü kişinin elindeki malda m.99 süreci ayrı okunur. M.97’de icra mahkemesi kararı ve üçüncü kişinin dava açması; m.99’da alacaklıya dava açması için verilen yedi günlük süre düzenlenir. Her halde aynı kişinin aynı başlangıçtan yedi gün içinde dava açması gerektiği söylenemez.

Görev ile yer bakımından yetkiyi ayırın

Takip hukukuna özgü bu istihkak davasında görevli yer icra hukuk mahkemesidir. Yer yönünden yetki, asıl takibin yapıldığı yer veya davalının yerleşim yeri çerçevesinde değerlendirilir; birden çok davalıda HMK m.7 de incelenir. Talimatla haciz işleminin şikâyet mercii ile istihkak davasının yetkisi aynı değildir. Haczin fiilen yapıldığı yer tek başına bütün istihkak davalarının yeri olarak gösterilemez.

Üç ve yedi günün başlangıçları farklıdır

M.96’da alacaklı/borçluya iddiaya itiraz için üç gün; öğrenmeden istihkak iddiası için yedi gün; m.97’de devam/erteleme kararının tefhim veya tebliğinden dava için yedi gün farklı başlangıçlara bağlıdır.

Bu süreler tek bir “hacizden yedi gün” formülünde birleştirilemez.

Üçüncü kişiye iddia olanağı verilmemişse

İddia imkânı verilmemiş üçüncü kişi m.97/9 koşullarıyla haczi öğrenmeden yedi günde doğrudan dava açabilir. M.99’da ise icra müdürü alacaklıya üçüncü kişi aleyhine dava için yedi gün verir.

Satılan malda bedelin henüz alacaklıya ödenmemiş olması önemlidir. M.99 davası süresinde açılırsa sonuçlanana kadar satış yapılamaz.

Zilyetlik ve ispat ayrımı

Kimin dava açacağı ve ispat durumu malın zilyetliğine bağlıdır. Borçlunun elindeki malda m.96–97; üçüncü kişi nezdinde m.99 ayrılır; birlikte zilyetlik ve mülkiyet karinesi m.97/a’ya tabidir.

Zilyetlik, malı fiilen elinde bulundurma durumudur. Haciz tutanağındaki adres ve açıklamalarla satın alma/ödeme, teslim, kira veya kullanım kayıtlarını birlikte karşılaştırın. Aynı yerde faaliyet göstermek ya da tek fatura sunmak her dosyada mülkiyet sorununu çözmez.

Sık sorulan sorular

İstihkak davasını her durumda üçüncü kişi mi açar?

Kimin dava açacağı ve ispat durumu malın zilyetliğine bağlıdır. Borçlunun elindeki malda m.96–97; üçüncü kişi nezdinde m.99 ayrılır; birlikte zilyetlik ve mülkiyet karinesi m.97/a’ya tabidir.

Dava malın haczedildiği yerde mi açılır?

Takip hukukuna özgü istihkakta görevli mahkeme icra hukuk mahkemesidir. Yetki asıl takip yeri veya davalının yerleşim yeridir; birden çok davalıda HMK m.7 ve kesin olmayan yetki kuralları değerlendirilir.

Belge ve tarih hazırlığı

Asıl takip dosyasını, varsa talimat dosyasını ve haciz tutanağını alın. Malın haciz anında kimin elinde olduğunu, iddianın ne zaman kayda geçtiğini ve hangi kararın kime tefhim/tebliğ edildiğini ayrı yazın. Satın alma, ödeme, teslim ve kullanım belgelerini haczedilen malla eşleştirin. Görev, yetki, taraf ve süre bu kayıtlar üzerinden birlikte doğrulanmalıdır.