Maaş haczinde sınırlar ve nafaka istisnası

Kısa cevap

4857 kapsamındaki işçinin aylık ücretinde kural olarak dörtte birden fazlası haczedilemez; nafaka alacakları saklıdır. Bu üst sınır bütün maaş ve gelirler için ortak değildir. Memur maaşı, emekli aylığı, kamu borcu ve bankanın sözleşmesel tahsilatı ayrı değerlendirilir.

Kesintiyi incelemek için gelir türü, haciz yazısı, alacak niteliği ve mevcut kesintiler birlikte okunmalıdır. İşverenin bildirim/kesinti yükümlülüğüyle çalışanın borca veya hacze itirazı farklı konulardır.

İşçi ücretinde dörtte bir sınırı

4857 sayılı İş Kanunu kapsamındaki işçinin aylık ücretinin dörtte birinden fazlası kural olarak haczedilemez. Kanun, bakmakla yükümlü olunan aile üyeleri için hâkimin takdir edeceği miktarı ayrıca düzenler ve nafaka alacaklılarının haklarını saklı tutar. Bordroda ücret, ek ödeme ve kesintileri ayrı ayrı inceleyin; kıdem veya ihbar tazminatı gibi her ödeme kalemini kendiliğinden aylık ücretle aynı saymayın.

Genel maaş haczi kuralı neden farklıdır?

İİK m.83, borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli miktar ayrıldıktan sonra haczi düzenler; haczedilecek kısmın dörtte birden az olamayacağını belirtir. Bu düzenleme tek başına herkese uygulanan bir “en fazla dörtte bir” kuralı değildir. İşçi ücretindeki özel koruma ayrıca dikkate alınır.

Birden fazla olağan maaş haczinde dosyalar sıraya konur. Öndeki haczin kesintisi bitmeden sonraki haciz için kesintiye geçilmez. Her dosya için aynı anda ayrı bir dörtte birlik kesinti yapılacağı düşünülmemelidir. Nafaka bakımından özel kurallar ayrıca incelenir.

İmzaladığım muvafakat her kesintiyi geçerli yapar mı?

İİK m.83/a kapsamında haczedilmezlik korumasından önceden vazgeçmeye yönelik anlaşmalar geçerli kabul edilmez. Bunun yanında, işçi ücretinin özel koruması bulunduğundan “imza varsa ücretin tamamı kesilebilir” sonucuna varılamaz. Muvafakatin zamanı, kapsamı, gelirin hukuki niteliği ve yapılan işlemin gerçekten haciz mi yoksa bankanın sözleşmesel tahsilatı mı olduğu ayrı ayrı incelenmelidir.

Emekli aylığı ve kamu borcu

5510 sayılı Kanun m.93 kapsamındaki gelir, aylık ve ödenekler için özel haciz koruması vardır; m.88 kapsamındaki alacaklar ve nafaka istisnaları ile borçlunun muvafakati ayrıca değerlendirilir. Bu kuralı bütün emeklilik rejimlerine veya bankanın kredi tahsilatına otomatik olarak uygulamayın.

Vergi gibi kamu alacaklarında 6183 sayılı Kanunun ayrı tahsil hükümleri bulunur. Bu sayfadaki özel hukuk maaş haczi açıklamaları kamu haczinin doğrudan hesabı olarak kullanılmamalıdır.

Kesinti şüpheliyse ne hazırlamalısınız?

Çalışanın bordrosunda birden fazla kesinti bulunuyor. Her kesintinin dayanağı ve dönemi ayrıştırılmalıdır.

İcra dosya numarasını, haciz yazısını, son bordroları, banka hareketlerini, mevcut kesinti sırasını ve varsa muvafakat belgesini bir araya getirin. Sorunun borca itiraz mı, kesinti oranı mı, sıra mı veya haczedilemezlik mi olduğunu ayırın. Başvuru yolu ve süre bu ayrıma göre değişebileceğinden incelemeyi sonraki maaş gününe bırakmayın.

Kontrol listesi: bordrolar; icra yazıları; kesinti ve ödeme çizelgesi; varsa muvafakat belgesi. Kaçınılacak hata: Her borç türüne tek bir kesinti oranı uygulamak.

Güncellik ve kapsam

Kaynak araştırması kayıt tarihi 30 Eylül 2026’dır. Bu tarih, bütün hükümlerin güncel konsolide metinden yeniden doğrulandığı anlamına gelmez. Somut dosya, yürürlük ve geçiş hükümleri işlem öncesinde ayrıca değerlendirilmelidir.