İnternetten alışverişte cayma ve iade nasıl yapılır?

Kısa cevap: İnternetten alışverişte cayma ve iade nasıl yapılır?

Tüketici olarak yaptığınız ve cayma istisnasına girmeyen mesafeli alışverişten, kural olarak on dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilirsiniz. Malda süre teslimle, hizmette sözleşmenin kurulmasıyla başlar; mal teslim edilmeden de cayma bildirimi yapılabilir.

İlk adım ürünü kargoya vermek değil, cayma kararını süresinde satıcıya veya sağlayıcıya yazılı ya da kalıcı veri saklayıcısıyla bildirmektir. Platformdan aldıysanız bildirim sistemini kullanıp kaydı saklayın. Cayma bildirimi, malı geri gönderme ve bedel iadesi ayrı aşamalardır.

Kapsamı ve sınırları baştan belirleyin

Cayma için ürünün ayıplı olması gerekmez. Ayıplı maldaki onarım, değişim, indirim veya sözleşmeden dönme hakları başka bir hukuki dayanağa sahiptir; cayma süresinin geçmesi bunların hepsini kendiliğinden sona erdirmez. Hiç teslim edilmeyen sipariş de ayrı değerlendirilir.

Her internet işlemi bu kapsama girmez. Tüketici sıfatı, uzaktan pazarlama sistemi ve mal/hizmetin türü kontrol edilir; özel sektör sözleşmeleri için ayrı kurallar bulunabilir.

Şartlar ve kontrol kriterleri

Önce ürünün istisnaya girip girmediğini kontrol edin. Kişiye özel hazırlanan veya çabuk bozulabilen mallar; koruyucu ambalajı açıldıktan sonra iadesi sağlık/hijyen bakımından uygun olmayan ürünler; belirli tarihte sunulan bazı konaklama ve etkinlik hizmetleri; elektronik ortamda anında ifa edilen hizmet veya anında teslim edilen gayri maddi mallar farklı kurallara tabidir. Hizmette süresi dolmadan tüketicinin onayıyla ifaya başlanması da ayrıca önemlidir.

İstisna, yalnız satıcının “iade yok” yazmasıyla oluşmaz. Cep telefonu, akıllı saat, tablet ve bilgisayarlar sırf bu ürün grubunda oldukları için cayma dışında değildir. 1 Ocak 2026’dan itibaren uygulanan kurallar bakımından eski haberleri güncel düzenleme yerine kullanmayın.

Adım adım ne yapmalısınız?

1. Sipariş ve ön bilgilendirme metnini, teslim tarihini ve satıcı bilgilerini kaydedin. 2. Süresi içinde, örneğin “... numaralı siparişe ilişkin mesafeli sözleşmeden cayma hakkımı kullanıyorum” diyerek açık bildirim yapın; tarihli gönderim ve platform kayıtlarını saklayın. 3. Satıcı malı kendisinin alacağını önermemişse bildirimden itibaren on dört gün içinde geri gönderin. Ön bilgilendirmedeki taşıyıcı ve iade kodunu kontrol edin; kargo alındısını saklayın. 4. İadenin hangi tarihte başladığını aşağıdaki kuralla hesaplayın. Bedel dönmezse talebinizi ve kayıtları birlikte başvuru dosyasına ekleyin.

Süreler ve kritik tarihler

Üç süreyi ayırın: Cayma bildirimi için genel süre on dört gündür. Malı geri gönderme süresi, cayma bildiriminden itibaren on dört gündür. Teslim edilmiş malda satıcının on dört günlük geri ödeme süresi, ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcıya teslimle; başka taşıyıcı kullanılmışsa malın satıcıya ulaşmasıyla başlar. Teslimden önce caymada ve hizmette geri ödeme süresi cayma bildiriminin iletilmesiyle başlar.

Cayma konusunda gerektiği gibi bilgilendirilmediyseniz normal on dört günlük süreyle bağlı değilsiniz; bu uzama, normal cayma süresinin bitiminden itibaren bir yıl sonra sona erer. Bu bir yıl içinde gereği gibi bilgilendirme yapılırsa on dört gün bilgilendirme gününden başlar. Tek sipariş ayrı mallar hâlinde teslim ediliyorsa son malın; birden çok parçalı malda son parçanın teslimi esas alınır. Düzenli mal tesliminde ise ilk teslim önemlidir.

Ön bilgilendirmede gösterilen taşıyıcıyla iade yapıldığında iade masrafı tüketiciye yüklenemez. Taşıyıcı belirtilmemişse de iade ücreti istenemez. Belirtilen taşıyıcının bulunduğunuz yerde şubesi yoksa satıcı ilave masraf almadan malın alınmasını sağlamalıdır.

Somut senaryo ile düşünün

Varsayımsal örnek: Standart beden ve renk seçeneklerinden seçilen ürün için satıcı “kişiye özel” diyerek iadeyi reddediyor. Ürünün gerçekten tüketicinin özel istek veya ihtiyacına göre üretilip üretilmediği; sipariş ekranı, ürün açıklaması ve yazışmalarla incelenir. Sadece satıcının kullandığı etiketle karar verilmez. Aynı şekilde ambalajı açılan her ürün otomatik olarak hijyen istisnasına girmez.

Hangi belgeleri hazırlamalısınız?

Sipariş ve fatura; mesafeli sözleşme/ön bilgilendirme; ürün açıklaması; teslim tarihi ve kargo takip kaydı; açık cayma bildirimi ve gönderim zamanı; iade kodu, kargo alındısı ve teslim bilgisi; ödeme ve geri ödeme hareketleri; satıcı ve platform cevaplarını bir dosyada toplayın.

En sık yapılan hatalar

Sadece telefonla konuşmak, yalnız paketi geri göndermek, bildirimi satıcının onayına bağlı sanmak ve cayma ile ayıplı mal haklarını karıştırmak sık hatalardır. Geri ödeme satın alırken kullanılan ödeme aracına uygun, tüketiciye masraf yüklemeden yapılmalıdır; tüketici rızası olmadan iade yerine alışveriş çeki dayatılmasını kabul edilmiş işlem saymayın.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

İade gerçekleşmezse uyuşmazlık değeri ve başvuru tarihindeki parasal sınır dikkate alınarak tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu belirlenir. Tüketici mahkemesi öncesinde kanunî istisnalar dışındaki dava şartı arabuluculuk ayrıca kontrol edilir.

Bu rehber genel bilgilendirmedir. Ürün/hizmet istisnası, sözleşme tarihi, teslim ve bildirim kayıtları dosyaya özgü değerlendirilir; süreli bildirim için satıcının cevabını veya randevuyu beklemeyin.