Serbest bölgede üretici kazanç istisnası: 2026 satış kapsamı

Kısa cevap

Serbest bölgede üretim yapan bir mükellefin, bölgede imal ettiği ürünlerin yurt dışına, aynı serbest bölgeye veya başka bir serbest bölgeye satış kazançları, 3218 sayılı Kanun geçici m.3/2-a kapsamındadır. 2026 genişlemesi 1 Ocak 2026’dan itibaren elde edilen kazançlara uygulanır. Bu, şirketin bütün gelirlerinin veya bütün vergi yükümlülüklerinin istisna olduğu anlamına gelmez; yabancı ortaklık tek başına hak yaratmaz.

Bu rehber kimler için?

Bu rehber, yerli veya yabancı ortaklı serbest bölge üreticilerinin 2026 satış kazançlarını ayırması için hazırlanmıştır. Tam bir teşvik, ruhsat başvurusu veya vergi hesaplama rehberi değildir. Ücretler, hizmet/yazılım gelirleri, gümrük işlemleri ve diğer destekler kendi kurallarıyla ayrıca incelenir.

Temel şartlar

Önce faaliyet ruhsatını, fiilen yapılan işi ve geliri doğuran işlemi eşleştirin. 3218 m.5, yerli ve yabancı gerçek veya tüzel kişilerin serbest bölgede faaliyeti için ruhsat öngörür. Burada açıklanan üretici istisnası için ürünün bölgede imal edilmiş olması ve satışın kanunda sayılan yönlerden birine yapılması gerekir. Üretim, alım-satım ve hizmet gelirlerini değerlendirmede birbirine karıştırmayın.

Adım adım süreç

1. Faaliyet ruhsatını ve ürünün serbest bölgede imal edildiğini gösteren kayıtları bulun. 2. Satışları yurt dışı, aynı serbest bölge, diğer serbest bölge ve Türkiye’nin diğer yerlerine satış olarak ayırın. 3. Kazancın ait olduğu dönemi ve her gelir kaleminin istisna dayanağını belirleyin. 4. Eski ruhsata dayanan geçiş hükmü, tevkifat ve diğer vergi yükümlülüklerini ayrı kontrol edin. 5. Personel, gümrük ve diğer destekleri kendi koşulları ve kayıtlarıyla ayrıca izleyin.

2026’da üretici kazanç istisnasında ne değişti?

7577 sayılı Kanun m.4, 3218 geçici m.3/2-a’daki üretici satış kapsamına aynı serbest bölgeyi ve diğer serbest bölgeleri eklemiştir. Kanunun m.14/c hükmü uyarınca değişiklik, 1 Ocak 2026’dan itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere 17 Nisan 2026’da yürürlüğe girmiştir.

Bu üretici istisnası, Türkiye’nin diğer yerlerine yapılan satışları kapsama almaz. Bununla birlikte, 6 Şubat 2004’te ruhsat sahibi olan mükellefler için o tarihte ruhsatta yazılı süreyle sınırlı geçiş istisnası ayrı bir dayanaktır (geçici m.3/1-a); varsa bu hak ayrıca incelenir. Geçici m.3/2’deki istisnalar, Türkiye’nin Avrupa Birliğine tam üyeliğinin gerçekleştiği yılı içeren vergilendirme döneminin sonuna kadar öngörülmüştür.

Üretici kazanç istisnası, Gelir Vergisi Kanunu m.94/1-6-b ile Kurumlar Vergisi Kanunu m.15 ve 30 uyarınca yapılacak vergi kesintilerini kaldırmaz. Ruhsat/kullanım süresi, başka vergi türleri ve somut vergi hesabı ayrıca kontrol edilir.

Hazırlanacak belgeler

Ruhsat ve değişiklikleri; bölge kira/kullanım sözleşmesi; ticaret sicili ve temsil belgeleri; üretim kayıtları; satış faturaları ve teslim/gümrük belgeleri; gelir-gider ayrımı; personel kayıtları; kullanılan desteklere ait karar ve raporlar hazırlanmalıdır.

Somut senaryo

Varsayımsal örnek: Serbest bölgede üretim yapan şirket, bölgede imal ettiği aynı ürünü 2026’da hem başka bir serbest bölgeye hem Türkiye’nin diğer yerlerindeki müşteriye satıyor. İlk satış, üretici kazanç istisnasının 2026’da genişleyen satış yönüne girer. İkinci satış bu genişlemeden yararlanmaz; şirketin varsa eski ruhsata bağlı geçiş hakkı ayrı incelenir. İki satışın kazanç ve kayıtları bu nedenle aynı kabul edilmez.

En sık yapılan hatalar

Eski yıllara ait broşürü güncel mevzuat sanmak, ruhsatı bütün vergi yükümlülüklerini kaldıran belge olarak görmek veya üretimle alım-satım gelirini aynı hesapta izlemek hatalı sonuca yol açabilir.

Sınır ötesi dosyalarda ek kontrol

Yabancı şirket veya ortak belgelerinde ülke, belgenin resmî niteliği ve başvurulan kurumun gereklilikleri kontrol edilir. Apostil her belge için otomatik şart değildir; uygulanabilen sözleşme veya muafiyetler ile tasdik ve tercüme ihtiyacı ayrı belirlenir.

Sık sorulan sorular

### 2026 değişikliği bütün şirket gelirlerine mi uygulanır? Hayır. Burada açıklanan değişiklik, serbest bölgede imal edilen ürünlerin belirtilen yerlere satış kazançlarıyla ilgilidir. Alım-satım, ücret ve hizmet/yazılım gelirlerine aynı sonuç otomatik uygulanmaz.

### Ruhsatım varsa başka inceleme gerekir mi? Evet. Fiilî üretim, satış yönü, kazancın dönemi ve varsa eski ruhsata bağlı geçiş hakkı birlikte incelenir. Vergi kesintileri ve diğer vergi yükümlülükleri de ayrı kalır.

Resmî kaynaklar ve güncellik

Üretici satış kapsamı için 3218 sayılı Kanun geçici m.3/1-a ve m.3/2-a ile 7577 sayılı Kanun m.4 ve m.14/c birlikte okunmalıdır. 3218 m.5 ruhsat gereğini düzenler. Kaynak kartları bu dar çerçeveyi destekler; personel ücretleri, belirli hizmet faaliyetleri, yazılım destekleri, ruhsat başvurusunun ayrıntıları ve somut vergi hesabı için ayrı dayanak ve koşul incelemesi gerekir.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Dosyanızı bir sayfalık olay özeti, tarih çizelgesi ve belge listesiyle hazırlayın. Somut olayın hukuki değerlendirilmesi, belgelerin dosyaya özgü incelenmesini gerektirir.

Bu yayın genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş, başvuru sonucu veya başarı garantisi değildir. Yabancılık unsuru, ülke, tarih, belge, kurum uygulaması ve güncel mevzuat sonucu değiştirebilir. Süreli bir karar veya işlem varsa gecikmeden somut dosya incelemesi alınmalıdır.