Sporcunun imaj hakkı, sponsorluk ve sosyal medya reklamları

Kısa cevap

Sporcunun adını veya görüntüsünü reklamda kullanmak için kullanımın kapsamı ve hak sahibinin yetkisi açık olmalıdır. Sporcunun verdiği izin; kulüp logosu, maç yayını, fotoğraf veya müzik üzerindeki başka hakları kendiliğinden kapsamaz. Sosyal medya paylaşımındaki ücret, hediye veya indirim karşılığı ticari ilişki de görünür biçimde açıklanmalıdır.

Bu rehber kimler için?

Bu rehber sporcu, sponsor ve kampanyayı hazırlayan ekip için sözleşme ve yayın öncesi kontroldür. Kişilik hakkı, kulüp/federasyon sözleşmeleri, içerik hakları ve reklamın tüketiciye sunuluşu ayrı incelenir.

Temel şartlar

İzin verilen unsur (ad, fotoğraf, video, ses), ürün kategorisi, ülke, mecra, süre ve tekrar kullanım açık yazılmalıdır. “Tüm imaj hakları” gibi sınırsız ifadeler yerine neyin hangi kampanyada yapılacağını gösterin. Kulüp veya milli takım yükümlülüğüyle çakışan kişisel sponsor görünürlüğünü imzadan önce belirleyin.

Adım adım süreç

1. Kampanyadaki bütün görsel/işitsel unsurları listeleyin. 2. Her unsur için izin veren kişi veya kuruluş ve izin kapsamını yazın. 3. İçerik onayını, düzeltme/geri çekme sürecini ve ödemeyi belirleyin. 4. Reklam açıklaması ile ürünün özel reklam sınırlamalarını kontrol edin. 5. Yayımlanan son içeriği ve onay kaydını saklayın.

Süreler ve kritik tarihler

Kampanya yayın dönemi, ücretli reklamın sona ermesi, mevcut gönderilerin kalıp kalmayacağı ve arşiv kullanımı ayrı düzenlenmelidir. Sözleşme bitince yeni paylaşım yapılmaması ile eski paylaşımın kaldırılması aynı yükümlülük değildir. Sakatlık, transfer veya kampanyanın durdurulması halinde işleyecek bildirim ve ödeme koşullarını baştan yazın.

Hazırlanacak belgeler

Sponsorluk ve imaj kullanım sözleşmesi; kulüp/federasyonla ilgili hükümler; içerik üreticisi izinleri; taslak ve son yayın; reklam açıklaması; onay ve ödeme kayıtları hazırlanır.

Somut senaryo

Varsayımsal örnek: Sporcu ücretsiz ayakkabı karşılığında paylaşım yapar. Para almaması ticari ilişkiyi ortadan kaldırmaz. Paylaşım anlaşılır biçimde reklam olarak belirtilmeli; kulüp sponsoru veya takım ekipman sözleşmesiyle çatışma da ayrıca kontrol edilmelidir.

En sık yapılan hatalar

TMK m.24–25 kişilik hakkına saldırı halinde koruma yollarını düzenler. Reklamda ise sporcunun ürünü hiç kullanmadığı hâlde deneyimlemiş gibi konuşması, hediyeyi kendi satın almış gibi göstermesi veya reklam niteliğini görünmez yere saklaması sakıncalıdır. İzin ve reklam açıklığı iki ayrı kontroldür.

Sınır ötesi dosyalarda ek kontrol

Birden çok ülkede yayın varsa hedef kitle ve ülkenin reklam kuralları ayrıca kontrol edilir. Yabancı dil sözleşmesindeki imaj kullanım izni, Türkiye’deki reklam ve kişilik hakkı kurallarını kendiliğinden devre dışı bırakmaz.

Sık sorulan sorular

### Ücretsiz ürün de açıklanmalı mı? Ticari ilişki kapsamında hediye veya indirim gibi faydalar da açıklık kuralına dahildir.

### Sporcunun izni maç görüntüsüne de yeter mi? Kullanılan görüntü ve diğer unsurların hak sahipleri ayrıca belirlenmelidir; tek izin bütün hakları kapsamayabilir.

Resmî kaynaklar ve güncellik

TMK m.24–25 kişilik hakkı koruması; Ticaret Bakanlığının sosyal medya etkileyicileri kılavuzuna ilişkin resmî açıklaması reklamın ayırt edilmesi ve ticari faydanın belirtilmesi için kullanılmıştır. Özel ürün/sağlık/bahis reklamı ve vergi uygulaması bu genel rehberden çıkarılmamalıdır.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Dosyanızı bir sayfalık olay özeti, tarih çizelgesi ve belge listesiyle hazırlayın. Somut olayın hukuki değerlendirilmesi, belgelerin dosyaya özgü incelenmesini gerektirir.

Bu yayın genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş, başvuru sonucu veya başarı garantisi değildir. Yabancılık unsuru, ülke, tarih, belge, kurum uygulaması ve güncel mevzuat sonucu değiştirebilir. Süreli bir karar veya işlem varsa gecikmeden somut dosya incelemesi alınmalıdır.