Yabancı acentelik ve distribütörlük feshinde portföy tazminatı

Kısa cevap

Portföy tazminatı, sözleşme bittiğinde otomatik doğan bir ciro payı değildir. Türk hukuku uygulanıyorsa acentenin kazandırdığı müşterilerden sağlayıcının önemli menfaat elde etmeye devam etmesi, acentenin ücret kaybı ve hakkaniyet birlikte değerlendirilir. Distribütörlükte aynı korumanın uygulanması, tekel hakkı veren sürekli ilişkinin niteliğine bağlıdır; sözleşmenin adı tek başına yeterli değildir.

Bu rehber kimler için?

Bu rehber sözleşmesi sona eren acente, tek satıcı, distribütör ve yabancı sağlayıcı içindir. İlk olarak fiilî ilişkinin niteliğini, hukuk seçimini ve mahkeme ya da tahkim şartını belirleyin; bundan sonra denkleştirme koşullarına geçin.

Temel şartlar

Türk hukuku bakımından TTK m.122 üç temel noktayı birlikte arar: kazandırılan yeni müşterilerden sağlayıcının sözleşme sonrasında da önemli menfaat sağlaması, acentenin bu müşterilerle yapılmış veya kısa sürede yapılacak işler nedeniyle ücret kaybetmesi ve ödemenin hakkaniyete uygun olması. Sağlayıcının feshi haklı gösterecek eylemi yokken acentenin kendisinin feshi veya acentenin kusuru nedeniyle haklı fesih, talebi engelleyebilir. Tek satıcılık ve benzeri tekel hakkı veren sürekli ilişkilerde uygulama hakkaniyet koşuluna bağlıdır.

Adım adım süreç

Müşteri bazında ilk kazanım, tekrarlayan satış, sözleşme sonrası devam eden ilişki ve kaybedilen komisyonu belgeleyin. Fesih tarihi ve sebebini ayrıca gösterin. Türk hukukundaki denkleştirme hesabının tavanı son beş yılın yıllık komisyon veya diğer ödemelerinin ortalamasıdır; ilişki daha kısaysa o dönemin ortalaması alınır. Bu tavan otomatik ödeme miktarı değildir. Stok iadesi, yatırım zararı ve ödenmemiş komisyonu ayrı talepler olarak değerlendirin.

Süreler ve kritik tarihler

Denkleştirme istemi ilişkinin sona ermesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmelidir.

DİKKAT: Tebligat, ret, fesih, disiplin veya gözetim kararı varsa bu sayfadaki genel açıklama bekleme gerekçesi yapılmamalıdır.

Hazırlanacak belgeler

1. Sözleşme ve ekleri 2. Müşteri/satış verileri 3. Fesih bildirimi ve yatırım kayıtları

Somut senaryo

Türkiye’de marka için kalıcı müşteri ağı kuran münhasır distribütörün talebi, sözleşme başlığından bağımsız incelenebilir. Bu örnek yalnız hukuki ayrımları görünür kılar; gerçek dosyada karşı tarafın kayıtları, güncel kurum uygulaması ve usul işlemleri ayrıca incelenir.

En sık yapılan hatalar

1. Ciroyu doğrudan tazminat saymak 2. Distribütörün her durumda acente gibi korunacağını varsaymak

Sınır ötesi dosyalarda ek kontrol

Sözleşmedeki hukuk seçimi ile mahkeme/tahkim şartını ayrı okuyun. Türkiye pazarı bağlantısı, Türk hukukunun bütün hükümlerini her olayda doğrudan uygulanır kılmaz. MÖHUK, ilgili yabancı hukuk ve emredici hüküm tartışması dosyaya özgü incelenmelidir. Sözleşme, fesih ve müşteri verilerinin doğrulanabilir çevirilerini hazırlayın.

Sık sorulan sorular

Denkleştirme isteminden önceden vazgeçme kaydı ile fesih sonrasında yapılan anlaşmayı birbirinden ayırın. İleri sürme süresi için sözleşmenin sona erdiği tarih ve karşı tarafa ulaşan talep kaydı önemlidir; yalnız fatura düzenleyerek bütün taleplerin korunduğunu varsaymayın.

Resmî kaynaklar ve güncellik

1. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 2. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 3. 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun

Kaynak araştırması kayıt tarihi: 2026-09-18. Bu kayıt, tüm hükümlerin bugün yürürlükte olduğunun teyidi değildir. İkincil düzenleme, kurum talimatı ve içtihat güncellemeleri işlemden hemen önce yeniden doğrulanmalıdır.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Dosyanızı bir sayfalık olay özeti, tarih çizelgesi ve belge listesiyle hazırlayın. Somut olayın hukuki değerlendirilmesi, belgelerin dosyaya özgü incelenmesini gerektirir.

Bu yayın genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş, başvuru sonucu veya başarı garantisi değildir. Yabancılık unsuru, ülke, tarih, belge, kurum uygulaması ve güncel mevzuat sonucu değiştirebilir. Süreli bir karar veya işlem varsa gecikmeden somut dosya incelemesi alınmalıdır.