Yazılım telifi ve lisans sözleşmelerinin kapsamı

Süreci bir bakışta görün

1. 1Kullanımı çıkarın

   Kullanıcı, cihaz, şube, test ve müşteri ortamı.

2. 2Hak ve kapsamı doğrulayın

   Hak sahibi, sürüm ve üçüncü kişi bileşenleri.

3. 3Sözleşmeyi kurun

   İzin türleri, şekil, bakım ve kaynak kod teslimi ayrı.

4. 4Sona ermeyi planlayın

   Yenileme, veri ihracı ve geçiş.

Birbirine karıştırılmaması gerekenler

Kısa cevap: Yazılım telifi ve lisans sözleşmelerinin kapsamı

Yazılım lisansı, programı belirli koşullarla kullanma iznidir; yazılımın bütün mali haklarını veya kaynak kodunu satın almakla aynı değildir. Sözleşmede hangi yazılım/sürümün kimlerce, kaç kullanıcı veya cihazla, hangi süre ve amaçla kullanılabileceği; değiştirme, dağıtma ve üçüncü kişilere kullandırma yetkileri açık olmalıdır. Bedelin ödenmesi bu yetkilerin tamamını kendiliğinden sağlamaz.

Kapsamı ve sınırları baştan belirleyin

FSEK m. 2 kapsamında programın ifade biçimi ve şartları taşıyan hazırlık tasarımları korunabilir; programın temelindeki soyut düşünce ve ilkeler tek başına eser sayılmaz. Eseri meydana getiren, mali hakları kullanmaya yetkili kişi ve lisansı satan kişi aynı olmayabilir. Çalışanların görevleri sırasında oluşturduğu eserlerde m. 18/2 kuralı; bağımsız geliştiricide sözleşme/hak zinciri ayrıca incelenir.

Hazır program lisansı, SaaS hesabına erişim ve müşteriye özel geliştirme sözleşmesi farklı ihtiyaçlara cevap verir. Teknik destek, bakım, barındırma, kaynak kod teslimi ve veri taşıma hizmetleri lisansın içinde varsayılmamalıdır.

Şartlar ve kontrol kriterleri

Önce lisans verenin hak zincirini ve üçüncü kişi bileşenlerini doğrulayın. Sonra yazılım/sürüm, kullanıcı veya cihaz sayısı, şirket/grup kapsamı, süre, ülke, ticari kullanım, değişiklik, dağıtım, alt lisans ve sonraki devir koşullarını belirleyin. FSEK m. 52 uyarınca mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarruflar yazılı olmalı, haklar ayrı ayrı gösterilmelidir. Sıradan tıklama veya e-posta ile güvenli elektronik imza aynı şey değildir.

Devir hakkı aktarmaya, lisans ise kullanma yetkisi vermeye yöneliktir. Basit ruhsatta hak sahibi başkasına da izin verebilir; tam ruhsat yalnız bir kişiye özgüdür. Kanun veya sözleşmeden aksi anlaşılmadıkça ruhsat basit sayılır. Eser sahibinden edinilmiş hak/lisansın başkasına devrinde m. 49’daki yazılı muvafakat koşulu da kontrol edilir.

Adım adım ne yapmalısınız?

1. Kullanım envanteri çıkarın: kullanıcılar, sunucular, şubeler, test/yedek ortamlar ve müşteriye sunum biçimi. 2. Teklif, lisans metni, ürün şartı ve eklerini aynı sürümle saklayın; çelişkide hangi belgenin öncelikli olduğunu belirleyin. 3. Hak sahibi ve bileşen lisanslarını inceleyin. 4. İhtiyacınıza göre değişiklik, üçüncü kişiye kullandırma ve varsa kaynak kod teslimini ayrıca kararlaştırın. 5. Bakım, hizmet seviyesi, güvenlik, veri ihracı ve sona ermede geçiş süresini düzenleyin. 6. Kurulum ve gerçek kullanımın alınan lisansla uyumunu düzenli kontrol edin.

Süreler ve kritik tarihler

Lisans süresi, abonelik yenileme günü, iptal bildirimi için son gün, bakım süresi ve erişimin kapanacağı tarih ayrı kaydedilmelidir. “Süresiz lisans” her zaman süresiz bakım veya bulut hizmeti demek değildir. Standart koşullardaki tek taraflı değişiklik, belirsiz hükümler ve dürüstlük kuralına aykırı ağırlaştırmalar TBK m. 20–25 çerçevesinde ayrıca denetlenebilir.

Lisansın sona ermesi hâlinde eldeki veriye erişim, dışa aktarım, yedekler ve arşiv yükümlülükleri önceden düzenlenmelidir. Bir ihlal bildirimi geldiğinde sözleşme ve kullanım kayıtlarını silmeden iddia edilen sürüm, kullanıcı ve dönem eşleştirilmelidir.

Somut senaryo ile düşünün

Bir şirket 10 kullanıcılık lisans alıp programı 40 çalışana ve ayrı bir grup şirketine açıyor. Aynı grup içinde bulunmak, ayrı tüzel kişinin otomatik lisanslı olduğu anlamına gelmez. Önce kullanıcı tanımı, eşzamanlı kullanım ölçüsü ve grup şirketi hakkı okunur; sonra eksik izin veya fazla kullanımın nasıl giderileceği belirlenir. İhlal ve tazminatın kapsamı sadece kullanıcı sayısını çarparak kesinleştirilemez.

Hangi belgeleri hazırlamalısınız?

Lisans/EULA’nın kabul edilen tarihli sürümü, sipariş ve fatura, yetki/devir belgeleri, bileşen ve lisans listesi, kurulum/kullanıcı envanteri, lisans anahtarının güvenli kaydı, yenileme/iptal bildirimleri, kaynak kod teslim tutanağı varsa sürüm bilgisi ve veri taşıma planını hazırlayın. Erişim anahtarlarını açık kanaldan paylaşmayın.

En sık yapılan hatalar

“Ücretini ödedim, istediğim gibi çoğaltırım” veya “her teknik işlem yasaktır” genellemeleri yanlıştır. FSEK m. 38, yasal edinilmiş programı yükleme, çalıştırma ve hata düzeltmenin sözleşmeyle önlenememesini; kullanım için gerekliyse bir yedek kopyayı düzenler. Haklı kullanım sırasında programın düşünce ve ilkelerini gözlemleme/inceleme serbestliği de vardır.

Araişlerlik için kod çoğaltma veya kod biçimini çevirme serbestliği daha dardır: Yetkili kullanıcı adına yapılması, gerekli bilginin başka şekilde sunulmamış olması ve yalnız gerekli parçalarla sınırlı kalması gerekir. Bu yolla elde edilen bilgi, bağımsız geliştirilen programın diğer programlarla birlikte çalışmasını sağlama amacı dışında kullanılamaz; bu amaç için gerekli durumlar dışında başkalarına verilemez. Korunan programın ifade biçimiyle esaslı benzerlik taşıyan bir programı geliştirmek, üretmek veya pazarlamak yahut başka bir fikrî hak ihlali için kullanılamaz. Sırf aynı işlevi gören veya rekabet eden bir program bulunması, ifade benzerliği koşulunu tek başına karşılamaz. Bu hükümler genel kaynak kod teslimi veya sınırsız yeniden satış hakkı yaratmaz.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Dosyanızı kısa olay özeti, tarih çizelgesi ve belge listesiyle hazırlayın. Somut olayın değerlendirilmesi için ofis iletişim bilgilerini kullanabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş, dava sonucu veya başarı garantisi değildir. Her olayın tarafları, belgeleri, süreleri ve güncel mevzuatı farklı olabilir. İşlem yapmadan önce yetkin bir avukattan somut dosya incelemesi almanız önerilir.