Faktoringe devredilen alacağa karşı borçlunun savunması

Kısa cevap: Faktoringe devredilen alacağa karşı borçlunun savunması

Faktoring şirketinden talep gelmesi, ödeme, teslim edilmeme veya ayıba ilişkin savunmalarınızın kendiliğinden kaybolduğu anlamına gelmez. Talebin dayandığı temel alacağı, varsa çek/bonoyu ve ciro zincirini birlikte inceleyin. Ciro bulunması tek başına uygulanacak savunma rejimini belirlemez; sizin temel ilişkideki ve faktoring işlemindeki yeriniz de önemlidir.

Kapsamı ve benzer işlemlerden ayrımı

TBK kapsamındaki alacak devrinde m.188’e göre borçlu, devri öğrendiği sırada eski alacaklıya karşı sahip olduğu savunmaları devralana da ileri sürebilir. Bu nedenle belirleyici tarih yalnız sözleşmedeki devir tarihi değildir; devri ne zaman öğrendiğiniz de önemlidir. Takas bakımından karşı alacağın doğumu ve muacceliyet sırası ayrıca incelenir. Çek veya bono da varsa bu açıklamayı aşağıdaki özel rejim ve taraf sıfatı ayrımından bağımsız uygulamayın.

Şartlar ve kontrol kriterleri

Çek veya bono ciro edilmiş olsa da alacağın 6361 m.9/2 kapsamındaki dayanak ve tevsik koşulları ayrıca incelenir. M.9/3, düzenleyen veya önceki hamille doğrudan ilişkiye dayanan kişisel savunmaları sınırlar; faktoring şirketinin senedi edinirken bile bile borçlunun zararına hareket etmesi istisnasını düzenler.

Adana BAM 9. Hukuk Dairesinin 19.06.2026 tarihli, E.2023/1086, K.2026/1724 sayılı kararının gerekçesinde, m.9/2 kontrolünden sonra iki durum ayrılmıştır: Faktoring işlemi içindeki borçlunun önceki alacaklıya karşı TBK m.188/1 kapsamındaki savunmaları ile bu işlemin dışında kalıp yalnız ciro zincirinde bulunan borçlunun m.9/3 kapsamındaki durumu. Kararda ilk grup için m.9/3’teki bile bile zararına hareket koşulu aranmamıştır.

Bu ayrımı uygulamak için faktoring sözleşmesini, devredilen alacağı ve senedin hangi temel ilişki kapsamında kimden kime geçtiğini belirleyin. Sırf çek düzenlemek, ciranta olmak veya malın ayıplı olduğunu söylemek tek başına yeterli değildir. Savunmanın varlığı, karşı tarafa ileri sürülebilirliği ve ispatı ayrı sorulardır; tek karar her dosyada aynı sonucu garanti etmez.

Adım adım ne yapmalısınız?

1. Talebin tam metnini, devir bildirimini ve varsa ödeme emrini alın. 2. Senet varsa bütün yüzlerini ve ciro zincirini inceleyin. 3. Sipariş, teslim, ayıp bildirimi, iade, ödeme ve mahsup/takas kayıtlarını tarihlendirin. 4. Hangi savunmanın hangi belge ve olaydan doğduğunu ayrı yazın. 5. Alacaklının kimliği ve hangi sıfatla istediğini doğrulayın; icra veya dava başvurusunu doğru merciye yapın.

Süreler ve kritik tarihler

Faktoringe itiraz mektubu göndermek, icra ödeme emrine itirazın yerine geçmez. Genel haciz ve kambiyo takibi ayrı süre ve mercilere tabidir; ödeme emrinin türünü ve tebliğ kaydını aynı gün kontrol edin. Menfi tespit davası açılması da her durumda takibi kendiliğinden durdurmaz.

Somut senaryo ile düşünün

Varsayımsal örnek: Mal teslim edilmemiş olmasına rağmen fatura devrediliyor. Borçlu, teslim edilmeme iddiasını sözleşme ve sevkiyat kayıtlarıyla ortaya koyar. Ayrıca çek verilmişse savunmanın faktoring şirketine karşı ileri sürülebilirliği senedin devri ve taraf sıfatı yönünden yeniden incelenir; faturadaki sorun tek başına senet takibinin sonucunu belirlemez.

Hangi belgeleri hazırlamalısınız?

1. Faktoring bildirimi 2. temel sözleşme 3. fatura 4. teslim/ayıp kayıtları 5. ödeme dekontu 6. ödeme emri

Belgelerin asıllarını değiştirmeyin; çalışma kopyalarını tarih ve kaynak bilgisiyle düzenleyin. Gereksiz kişisel verileri açık kanallarda paylaşmayın.

En sık yapılan hatalar

• Temlikin temel sözleşmedeki tüm itirazları otomatik olarak yok ettiğini sanmak

Ayrıca karşı tarafın sıfatını doğrulamadan işlem yapmak, belgenin tamamı yerine kırpılmış ekran görüntüsüne dayanmak ve süreli evrakı yalnız sözlü takip etmek hak kaybı yaratabilir.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Dosyanızı kısa olay özeti, tarih çizelgesi ve belge listesiyle hazırlayın. Somut olayın değerlendirilmesi için ofis iletişim bilgilerini kullanabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş, dava sonucu veya başarı garantisi değildir. Her olayın tarafları, belgeleri, süreleri ve güncel mevzuatı farklı olabilir. İşlem yapmadan önce yetkin bir avukattan somut dosya incelemesi almanız önerilir.