Factoring ve alacağın devrinde hukuki riskler

Kısa cevap: Factoring ve alacağın devrinde hukuki riskler

Faktoringde en önemli risk, finansman alınan alacağın gerçekten var olup olmadığının, devredilebilirliğinin ve borçludan tahsil edilememesi hâlinde riski kimin taşıdığının belirsiz bırakılmasıdır. Devir sözleşmesi, mal veya hizmet ilişkisi, fatura, teslim, ödeme ve varsa çek/senet birlikte incelenmelidir. Alacağı devretmek borçlunun bütün savunmalarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Kapsamı ve sınırları baştan belirleyin

Alacağın devri, alacaklının değişmesidir; borcun mutlaka arttığı veya yeni bir borç doğduğu anlamına gelmez. TBK m.183 uyarınca kanun, sözleşme veya işin niteliği engel değilse borçlunun rızası aranmadan devir yapılabilir. İradi devrin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır. Faktoring ise bu genel devir kurallarının yanında özel finansal kuruluş düzenlemelerine tabidir.

Şartlar ve kontrol kriterleri

Kontrolü üç kişi üzerinden kurun: alacağı devreden satıcı/hizmet sağlayıcı, devralan faktoring şirketi ve borçlu. Sözleşmede hangi alacağın, hangi tutar ve vadeyle devredildiğini belirleyin. Finansman maliyeti, tahsilat yükümlülüğü, rücu koşulları ve teminatları ayrı okuyun; rüculu/rücusuz başlığına bakıp bütün riskin geçtiğini varsaymayın.

Adım adım ne yapmalısınız?

1. Devir sözleşmesi ve imza yetkisini doğrulayın. 2. Her alacağı sipariş, teslim/hizmet, fatura ve bakiye kaydıyla eşleştirin. 3. Önceki devir, ödeme, ayıp ve iade iddialarını kontrol edin. 4. Borçluya bildirimin ne zaman ve nasıl yapıldığını kaydedin. 5. Çek veya bono varsa ön/arka yüz, ciro zinciri ve hangi alacakla bağlantılı olduğunu ayrıca inceleyin. 6. Devredenin garanti ve geri ödeme yükümlülüğünü sözleşmenin tamamından belirleyin.

Süreler ve kritik tarihler

Devir, alacağın vadesi ile zamanaşımı başlangıcını otomatik olarak yenilemez. Devir tarihi, borçluya bildirim, öğrenme ve ödeme tarihi farklıdır. İcra takibi başlamışsa bildirim yazışmaları ödeme emrine ilişkin süreyi durdurmaz; takip türünü ayrıca kontrol edin.

Somut senaryo ile düşünün

Varsayımsal örnek: Satıcı faturayı faktoringe devrettikten sonra borçlu eski satıcıya ödeme yapıyor. Borçlunun devirden haberdar edilip edilmediği ve ödeme anındaki iyi niyeti incelenir. TBK m.186’daki koşulların bulunması hâlinde eski alacaklıya ödeme borçtan kurtarıcı olabilir; her eski hesaba ödeme otomatik geçerli değildir.

Hangi belgeleri hazırlamalısınız?

Devir/faktoring sözleşmesi, ek alacak listesi, sipariş, teslim veya hizmet kaydı, faturalar, iade/ayıp bildirimleri, borçluya gönderilen bildirim, ödeme dekontları ve senetlerin tüm yüzlerini toplayın. Belgelerin asıllarını koruyun; aynı faturanın farklı devirlere konu olup olmadığını da araştırın.

En sık yapılan hatalar

Faktoringde yalnız fatura veya senedin varlığına bakmak yeterli değildir. 6361 m.9/2, mal veya hizmet satışından doğmuş alacakların faturayla; doğacak alacakların ise Kurulca belirlenen usullerle tevsikini arar.

Adana BAM 9. Hukuk Dairesinin 19.06.2026 tarihli, E.2023/1086, K.2026/1724 sayılı kararında, önce m.9/2 koşulları; ardından borçlunun faktoring işlemi içindeki yeri değerlendirilmiştir. Kararın gerekçesi, faktoring işlemi içindeki borçlunun TBK m.188/1 kapsamındaki savunmalarıyla yalnız ciro zincirinde yer alan borçluya ilişkin m.9/3 rejimini ayırır. Bu nedenle ciroyu tek başına bütün savunmaları kaldıran veya koruyan bir işlem saymayın. Temel ilişkiyi, alacağın dayanaklarını ve ciro zincirini birlikte inceleyin; kararın aynı sonucu sizin dosyanız için garanti ettiğini varsaymayın.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Dosyanızı kısa olay özeti, tarih çizelgesi ve belge listesiyle hazırlayın. Somut olayın değerlendirilmesi için ofis iletişim bilgilerini kullanabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş, dava sonucu veya başarı garantisi değildir. Her olayın tarafları, belgeleri, süreleri ve güncel mevzuatı farklı olabilir. İşlem yapmadan önce yetkin bir avukattan somut dosya incelemesi almanız önerilir.