Hakaret suçunda şikâyet, önödeme ve uzlaştırma nasıl ayrılır?

Kısa yanıt: Hakaret suçunda şikâyet önödeme ve savunma yolları

Bir mesajın kırıcı olması tek başına hakaret suçu için yeterli değildir. Söylenen söz, kime yöneldiği ve konuşmanın bütünü birlikte incelenir. Hakarete uğradıysanız mesajı silmeden delili koruyun ve şikâyet süresini kontrol edin. Hakkınızda dosya açıldıysa isnat edilen sözü ve bağlamını öğrenin. 2026 itibarıyla kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret dışındaki TCK 125 kapsamındaki hakaretler önödeme kapsamındadır; dosyanın otomatik olarak uzlaştırmaya gideceği varsayımı güncel değildir.

Hangi sözler hakaret sayılabilir

TCK 125 iki temel davranışı kapsar: kişinin onurunu zedeleyebilecek somut bir fiil veya olgu isnadı ve sövme. Bir kişiye işlemediğini düşündüğünüz bir hırsızlığı kesin bir gerçekmiş gibi yüklemek ile sunduğu hizmeti eleştirmek aynı şey değildir. Ceza değerlendirmesinde kullanılan kelimelerin yanında konuşmanın konusu, taraflar arasındaki ilişki, sözün söylendiği yer ve muhatabı önem taşır.

Örneğin bir işletme hakkında “Siparişim iki saat geç geldi, iletişimleri kötüydü” diye kendi deneyiminizi anlatmanız ile çalışanı aşağılayan küfürlü mesaj göndermeniz farklı değerlendirilir. Her sert eleştiri suç değildir. Buna karşılık bir cümlenin başına “bence” eklemek, aşağılayıcı bir isnadı kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez. Bu örnekler sınırı anlatır; tek kelimelik bir yasaklı sözler listesiyle dosya sonucu belirlenemez.

Mağdurun adı açıkça yazılmasa da kimi kastettiğiniz kuşkuya yer bırakmayacak biçimde anlaşılıyorsa suçun muhatabı belirlenmiş olabilir. Bir apartman grubunda isim vermeden “üçüncü kattaki yönetici” denilmesi bu nedenle ayrıca incelenir. Sözün bir kişiyi mi, geniş ve belirsiz bir grubu mu hedef aldığı dosyada açık olmalıdır.

WhatsApp mesajı özel grup ve sosyal medya yorumu aynı mı

Mağduru doğrudan hedef alan sesli, yazılı veya görüntülü ileti, TCK 125/2 kapsamındadır. Bire bir gönderilen mesaj için üçüncü kişilerin sözü duyması gerekmez. Mağdurun bulunmadığı ortamda söylenen sözlerde ise gıyapta hakaretin cezalandırılması için en az üç kişiyle ihtilat şartı aranır. Bu, her internet paylaşımında otomatik olarak üç tanık bulmanız gerektiği anlamına gelmez. Önce iletişim biçimi belirlenir.

Aleniyet ayrıca değerlendirilir. İçeriğin belirsiz sayıda kişinin erişimine açık olması, cezada artırım sebebi olabilir. Her kapalı sohbet grubunu aleni, her kişisel hesabı da özel kabul etmek doğru değildir. Hesabın görünürlüğü, grubun yapısı ve paylaşımın erişim koşulları korunması gereken deliller arasındadır.

Bir paylaşımın altına yanıt verirken hakareti aynen tekrar etmek veya başkasının sözünü sahiplenerek yeniden yaymak yeni bir hukuki tartışma yaratabilir. Amacınız delil göstermekse içeriği herkesin göreceği yerde paylaşmak yerine, özgün kaydı ilgili makama sunun. Hakaretin yanında geleceğe yönelik zarar bildirimi varsa tehdit; işlemediğini bildiğiniz bir suçu resmî makamlara yükleme varsa iftira yönünden de ayrı inceleme gerekebilir.

Hakaret suçunun cezası ne kadar

TCK 125/1’de temel ceza üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Kanundaki “veya” önemlidir: temel biçimde bu iki yaptırımın birlikte verilmesi öngörülmez. Mağdura yöneltilmiş sesli, yazılı veya görüntülü ileti için de aynı temel aralık geçerlidir.

Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakarette, kişinin açıklanan dini, siyasi, sosyal veya felsefi düşünce ve kanaatleri nedeniyle hedef alınmasında ve mensup olduğu dine göre kutsal sayılan değerlerden bahisle hakarette cezanın alt sınırı bir yıldan az olamaz. Hakaretin alenen işlenmesi hâlinde ceza altıda bir artırılır. Bir kamu görevlisiyle kişisel komşuluk tartışması yaşamak, olayın mutlaka görev nedeniyle hakaret olduğu anlamına gelmez; görev bağlantısı gösterilmelidir.

Adli para cezası sabit bir “hakaret tarifesi” değildir. Mahkeme gün sayısını ve kişinin ekonomik durumuna göre gün karşılığı tutarı ayrı belirler. Güncel TCK 52’de günlük tutar 100–500 TL’dir; suç tarihi ve lehe kanun uygulaması ayrıca önemlidir. Önödeme teklifindeki miktar ise bu sonradan verilebilecek mahkûmiyet cezasıyla karıştırılmamalıdır.

Şikâyet için ne kadar sürem var

Kamu görevlisine görevinden dolayı işlenen hakaret dışındaki hakaret suçları mağdurun şikâyetine bağlıdır. Genel olarak fiili ve failin kim olduğunu bildiğiniz veya öğrendiğiniz tarihten itibaren altı ay içinde şikâyet gerekir. Şikâyete bağlı hakarette ayrıca fiilden itibaren iki yıllık üst sınır bulunur. Altı ayı kaçıran kişinin iki yıl dolmadığı için her durumda şikâyet edebileceği söylenemez.

Mesajı ve gönderen kişiyi aynı gün biliyorsanız başlangıç için o gün önemlidir. Anonim hesapta gerçek failin öğrenilmesi ayrıca araştırılır; kullanıcı adını bilmek her zaman gerçek kişiyi bilmek değildir. Kimlik araştırmasını bekleyerek başvuruyu geciktirmeyin.

CMK geçici m. 7/1 uyarınca iki yıllık üst sınır, 14 Kasım 2024’te zaten soruşturma veya kovuşturma evresine geçilmiş dosyalarda uygulanmaz. Bu nedenle yalnız olayın tarihine bakmayın; dosyanın o tarihteki aşamasını da belirleyin.

Önödeme uzlaşma ve tazminat nasıl ayrılır

25 Aralık 2025 tarihli değişiklik sonrasında TCK 125/3-a kapsamındaki görev nedeniyle kamu görevlisine hakaret hariç, TCK 125 hakaret suçları önödeme kapsamına alındı. Önödeme, şüphelinin belirlenen tutarı devlet hazinesine ödemesiyle ceza davası açılmaması veya açılmış davanın düşmesi sonucunu doğurabilen kanuni yoldur. Mağdurla pazarlık edilerek kendisine ödeme yapılması değildir.

TCK 75 uyarınca savcılığın usulüne uygun teklifinin tebliğinden itibaren on gün içinde ödeme yapılır. Bu on gün içinde talep edilirse savcı, birer ay arayla üç eşit taksit kararı verebilir. Taksitlerden biri süresinde ödenmezse önödeme hükümsüz kalır. TCK 75/6 kapsamındaki aynı suç beş yıl içinde tekrar işlenirse önödeme uygulanmaz; yalnız artırılmış bir tutar ödenerek bu engelin aşılacağı düşünülmemelidir.

Önödeme teklifini kabul etmemeniz tek başına suçun ispatı değildir. Buna karşılık teklifi görmezden gelmek de beraat sağlamaz; dosya normal inceleme ve yargılama yolunda ilerleyebilir. Sözün size ait olmadığını veya suç oluşturmadığını düşünüyorsanız, delilinizle birlikte bu savunmayı sunma hakkınız vardır.

Hakaret artık genel olarak uzlaştırmaya tabi değildir. Ancak 25 Aralık 2025 itibarıyla uzlaşmanın zaten sağlandığı soruşturma veya kovuşturma dosyaları eski rejime göre sonuçlandırılır. Yalnız dosyanın uzlaştırmacıya gönderilmiş olması ile uzlaşmanın sağlanmış olması aynı değildir. Önödeme ayrıca mağdurun kişisel haklarını ve tazminat isteme imkânını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; tazminatın şartları ve süresi ayrı değerlendirilir.

Bana hakaret edildi şimdi hangi kayıtları hazırlamalıyım

Önce içeriğin özgün hâlini koruyun. Tek bir cümleyi kırparak saklamak yerine, önceki ve sonraki mesajları, tarih ve saati, hesap adını ve paylaşım bağlantısını da kaydedin. Sesli mesajın ses dosyasını, e-postanın özgün kaydını ve varsa bildirimleri silmeyin. Ekran görüntüsü yararlı olabilir; fakat hesabın kim tarafından kullanıldığını ve içeriğin değiştirilmediğini her zaman tek başına kanıtlamaz.

Şikâyet polis, jandarma veya Cumhuriyet başsavcılığına yapılabilir. Dilekçede olayın kronolojisini, söylenen sözün tam içeriğini, ne zaman öğrendiğinizi, şüpheliyi biliyorsanız kim olduğunu ve delilleri açıkça belirtin. Tanığın yalnız konuşmayı gerçekten duyduğu veya gördüğü kısma dayanması gerekir. Sizin anlattığınızı sonradan öğrenen kişiyle doğrudan tanık aynı konumda değildir.

Başvuru sırasında hesabın kayıtları, kamera görüntüsü veya işyeri yazışması gibi kaybolabilecek delillerin toplanmasını isteyin. Başkasının hesabına şifreyle girmeyin, cihazına izinsiz erişmeyin ve delil yaratmak için konuşmayı kışkırtmayın. Hukuka aykırı elde edilen deliller hükme esas alınamaz.

• Mesaj veya paylaşımın özgün kaydı ve tam konuşma • Tarih, saat, kullanıcı adı, bağlantı ve görünürlük bilgisi • Olayı doğrudan bilen tanıkların bilgileri • Şikâyet ve sonraki tebligatların kayıtları

Hakaret nedeniyle ifadeye çağrıldıysam

Önce hangi sözün, hangi tarihte ve hangi iletişim kanalında size isnat edildiğini öğrenin. Şüpheli olarak susma ve avukattan yararlanma hakkınız vardır. Lehinize olan kayıtların toplanmasını isteyebilirsiniz. Tutanağı okumadan imzalamayın; açıklamanız eksik veya yanlış yazıldıysa düzeltilmesini isteyin.

“Hesap benim ama mesajı ben yazmadım” açıklamanız varsa hesabın ortak kullanımı, erişim sorunu veya ele geçirilme bildirimi gibi gerçek kayıtları koruyun. Kayıt üretmeyin veya silmeyin. Hesabın adınıza olması önemli olmakla birlikte fiili kimin işlediği ayrıca araştırılır.

Açıklama yapmayı seçerseniz sözün bağlamını, muhatabını, eleştiri niteliğini veya kanuni cezasızlık nedenini gerçek olgularla belirtin. Susma hakkınız saklıdır. Şikâyetçiye baskı yapan yeni mesajlar tehdit veya başka bir uyuşmazlık doğurabilir.

Karşı taraf önce bana hakaret ettiyse

Karşılıklı hakaret, otomatik olarak iki tarafın da cezasız kalması demek değildir. TCK 129, olayın niteliğine göre taraflardan biri veya her ikisi için cezanın üçte birine kadar indirilmesine ya da ceza verilmemesine olanak tanır. Hakaret haksız bir fiile tepki olarak işlenmişse de benzer bir değerlendirme yapılabilir. Kasten yaralama suçuna tepki olarak hakarette ayrıca ceza verilmemesi hükmü vardır.

Bu hükümlerin uygulanması için tepkiye neden olan olayın ne olduğu ve sözle arasındaki bağlantı ortaya konmalıdır. Günler sonra farklı bir yerde sürdürülen hakaretler, olay anındaki tepkiyle aynı değerlendirilmeyebilir. İlk mesajı, olay sırasını ve varsa yaralama raporunu korumak bu nedenle önemlidir.

Dava dilekçesinde veya resmî başvuruda yapılan her ağır isnat da dokunulmaz değildir. TCK 128’deki iddia ve savunma dokunulmazlığı için değerlendirmelerin gerçek ve somut olaylara dayanması ve uyuşmazlıkla bağlantılı olması gerekir. Dava konusuyla ilgisiz kişisel saldırıyı dilekçeye yazmak tek başına koruma sağlamaz.

Şikâyetten vazgeçmek veya özür dilemek dosyayı bitirir mi

Özür dilemek tarafların ilişkisi açısından değerli olabilir; ancak kendiliğinden kanuni bir dosya kapatma işlemi değildir. Şikâyete bağlı suçta şikâyetten vazgeçmenin sonucu dosyanın aşamasına, sanığın kabulüne ve diğer şartlara göre belirlenir. Genel kural olarak kesinleşmeden sonraki vazgeçme cezanın infazını durdurmaz. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakarette ise takip şikâyete bağlı değildir.

Birden fazla suç veya birden fazla mağdur varsa tek bir vazgeçme beyanının bütün dosyayı bitirdiğini düşünmeyin. Tazminat ve kişisel haklardan da vazgeçildiğinin açıkça yazılması ayrı sonuç yaratabilir. İmzalamadan önce belgenin yalnız ceza şikâyetini mi, bütün özel hukuk taleplerini mi kapsadığını okuyun.

Mahkûmiyet kararı verilirse kanun yolu, önödemenin uygulanıp uygulanmadığı, HAGB veya diğer bireyselleştirme koşulları ayrıca incelenir. HAGB 2026’da tümüyle kaldırılmış değildir; 31 Temmuz 2026’da yeniden düzenlenmiştir. Her hakaret dosyasında otomatik uygulanacağı da söylenemez.

Dosyanızı tek sayfada nasıl hazırlayabilirsiniz

Bir sayfaya olayın tarihini, sözü, iletişim kanalını, kimlerin gördüğünü ve şu anki aşamayı yazın. Altına “elimdeki deliller” ve “toplanmasını istediğim deliller” başlıklarını ekleyin. Şikâyetçiyseniz hangi davranış nedeniyle başvurduğunuzu, şüpheliyseniz hangi iddiaya neden itiraz ettiğinizi anlaşılır biçimde belirtin.

Bir değerlendirme görüşmesinde tam konuşma, çağrı veya karar belgesi ve tebligat kaydı birlikte işe yarar. İlk iletişimde yalnız görüşme talebinizi ve dosyanın aşamasını paylaşmanız yeterlidir; özel mesajların tamamını veya üçüncü kişilerin bilgilerini herkese açık alana yüklemeyin. Site üzerinden iletişim kurmak resmî şikâyet veya kanun yolu başvurusu yerine geçmez.

Hakaret için üç tanık şart mı?

Her olayda değil. Mağdurun bulunmadığı ortamda hakarette en az üç kişiyle ihtilat şartı vardır. Mağduru doğrudan hedef alan özel mesaj aynı kurala bağlı değildir.

Hakaret şikâyeti altı ay mı iki yıl mı?

Şikâyete bağlı hakarette fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay esastır; ayrıca fiilden itibaren iki yıllık üst sınır vardır. Eski dosyalarda geçiş hükümleri de kontrol edilir.

Önödeme parası bana mı ödenir?

Hayır. Önödeme devlet hazinesine yapılan kanuni ödemedir. Mağdurun zarar veya manevi tazminat talebi ayrı değerlendirilir.

Hakaret dosyası artık uzlaştırmaya gitmez mi?

Güncel düzenlemede hakaret uzlaştırma kapsamından çıkarılmıştır; TCK125/3-a hariç hakaret önödeme kapsamındadır. Önceden başlamış dosyalardaki geçiş hükümleri saklıdır.

Mesajı sildim şikâyet edemez miyim?

Şikâyet imkânı yalnız ekran görüntüsüne bağlı değildir. Ancak ispat güçleşebilir. Bildirim, yedek, tanık ve hukuka uygun biçimde temin edilebilecek diğer kayıtları belirtin; sahte kayıt üretmeyin.

Önödeme teklifini reddedersem kesin ceza alır mıyım?

Hayır. Suçun unsurları ve deliller yine incelenir. Ancak teklifin reddi veya süresinde yerine getirilmemesi önödeme yoluyla dosyanın kapanmasını sağlamaz.