Bu rehber kimler için?
Bu rehber şirket yöneticileri ve insan kaynakları ekipleri için genel bilgilendirmedir. Özel kanuna tabi çalışma, toplu iş sözleşmesi ve somut dosya özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.
Kaynak ve inceleme kaydına git ↓Önce iki ayrı soruyu cevaplayın
İlişkinin ne zaman biteceği ile haftada kaç saat çalışılacağı farklı sorulardır. Bir sözleşme hem belirsiz süreli hem kısmi süreli olabilir. Belirli süreli olması, çalışanın mutlaka tam zamanlı çalışacağı anlamına gelmez.
İş Kanunu m.9 çalışma biçimlerini bu ayrımlarla düzenler. Sözleşme seçimi işverenin sadece tercih ettiği başlığa göre yapılmamalıdır. Gerçek iş ihtiyacı, görev ve çalışma düzeni metinle uyumlu olmalıdır.
Belirli süre için objektif gerekçe gerekir
M.11, belirli süreli işler, belli bir işin tamamlanması veya belirli bir olgunun ortaya çıkması gibi objektif koşulları esas alır. Yazılı metinde bitişin neden belirli olduğu anlaşılmalıdır. Sürekli devam eden bir pozisyonu her yıl aynı biçimde yenilemek ayrıca inceleme gerektirir.
Esaslı neden olmaksızın zincirleme belirli süreli sözleşme yapılamaz; aksi halde başlangıçtan itibaren belirsiz süreli kabul edilir. Esaslı nedene dayalı zincirleme ilişkiler ise belirli süreli özelliğini koruyabilir. Proje sözcüğünün kullanılması, projenin ve geçici ihtiyacın gerçekten bulunduğunu kanıtlamaz.
Kısmi süreli çalışan ikinci sınıf çalışan değildir
M.13 kısmi süreyi, emsal tam süreli çalışana göre önemli ölçüde daha az haftalık çalışma üzerinden tanımlar. Salt kısmi çalışma nedeniyle farklı işlem yapılması, ayrımı haklı kılan neden yoksa yasaktır. Ücret ve bölünebilir parasal menfaatler çalışma süresiyle orantılı düzenlenir.
Günler, başlangıç ve bitiş saatleri, çalışma yerleri ve ücret sistemi açık yazılmalıdır. Bordro ile fiili çalışma birbirini doğrulamalıdır. Kısmi süreli sözleşmeyle işe alıp düzenli olarak tam süreli çalıştırmak, belge ile gerçeklik arasında uyuşmazlık doğurur.
Deneme süresi bütün hakları kaldırmaz
M.15 uyarınca deneme kaydı kararlaştırılabilir; kural olarak en çok iki ay, toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar süre söz konusudur. Deneme içinde taraflar bildirim süresine gerek olmadan ve tazminatsız feshedebilir. Çalışılan günlerin ücret ve diğer hakları saklıdır.
Deneme dönemi ücretsiz çalışma veya sigortasız istihdam izni değildir. Deneme kaydı ile belirli süreli sözleşme de aynı araç değildir. İşyerindeki bütün ayrılışları deneme olarak etiketlemek, şartları oluşmayan feshi bu kapsama sokmaz.
Yazılı belge ve personel dosyası nasıl hazırlanır?
M.8 bir yıl ve daha uzun süreli sözleşmeler için yazılılık kuralını düzenler. Yazılı sözleşme yapılmayan hâllerde, m.8 kapsamındaki çalışma koşulu belgesi en geç iki ay içinde verilir; ilişki daha önce sona ererse en geç sona erme tarihinde verilir. Süresi bir ayı geçmeyen belirli süreli sözleşmeler bu belge hükmünün dışındadır. Belirli süreli sözleşmede m.11’in yazılılık ve objektif neden şartları ayrıca dikkate alınır.
Görev, ücret ekleri, çalışma süresi, işyeri, izin düzeni ve varsa ek protokoller tek sürümde izlenmelidir. Çalışanın imzaladığı metinle işverende kalan metnin aynı olması gerekir. Boş tarihler, sonradan eklenen sayfalar ve imzasız ekler uyuşmazlık riskini artırır.
Sona erme öncesinde ikinci bir kontrol yapın
Belirli süreli ilişkinin süresinin dolması ile süre bitmeden fesih aynı olay değildir. Sözleşmenin gerçekten belirli süreli kurulup kurulmadığı, yenilemeler ve varsa özel düzenlemeler önce incelenmelidir. Her belirli süreli sözleşmenin bütün tazminat haklarını ortadan kaldırdığı söylenemez.
Belirsiz süreli ilişkide bildirim, haklı veya geçerli neden ve iş güvencesi ayrı değerlendirme başlıklarıdır. Kısmi süreli olması bu incelemeyi gereksiz kılmaz. İnsan kaynakları çıkış işlemini yalnız dosyanın başlığına bakarak tamamlamamalıdır.
Sonraki adım ve sorumluluk reddi
İş ihtiyacının geçici/sürekli niteliği, çalışma gün ve saatleri, ücret/yan haklar, imzalı sözleşmeler ve bütün yenilemeleri birlikte hazırlayın. Varsa toplu iş sözleşmesini ekleyin.
Genel bilgilendirmedir; özel kanuna tabi veya süreksiz işler ile fiilen farklı yürüyen ilişkiler ayrıca incelenir. Sözleşme başlığı tek başına hukuki niteliği belirlemez.
Hangi bilgi, hangi kaynağa dayanıyor?
Kaynaklar, kapsam ve güncellik notları aşağıda gösterilir.
- ÇSGB — İş Kanunu ↗
4857 m.8–15 · Kaynak kaydı: 2026-09-18
- Sözleşme türleri
- Objektif neden ve zincirleme sözleşme
- Kısmi sürede eşit davranma
- Deneme ve yazılı koşul belgesi
Belirtilen hükümler resmî kurumun yayımladığı metinden okunmuştur. Değişiklik zinciri, güncel içtihat ve somut olay ayrıca değerlendirilmelidir; bu kaynak kaydı tek başına hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.
Yayın onayı: Av. Mertcan Turan tarafından verilmiştir. Yayın onayı ile kaynakların güncellik kontrolü farklıdır. Kaynak kayıtlarındaki tarih ve sınırlamaları inceleyin; işlem öncesinde yürürlükteki mevzuatı doğrulayın.
Sorumluluk reddi ve kullanım beyanı
Bu yayın genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye veya dosyaya özgü hukuki görüş, hukuki hizmet ya da sonuç garantisi değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir; somut olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.
İçeriği okumak, video izlemek, belge oluşturmak veya aracı kullanmak avukatlık ilişkisi kurmaz. Süreli işlemler için bu siteden yanıt veya randevu onayı beklemeyin. Bu beyan emredici mevzuattan doğan ve hukuken sınırlandırılamayan yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
Yayın ve kullanım ilkeleri ↗MESLEKİ VE İLETİŞİM BİLGİLERİ
Av. Mertcan Turan
İzmir Barosu · Sicil 17004 · Bornova, İzmir
Bu bölüm yalnız kimlik ve iletişim bilgisi sunar. İçeriğin okunması avukatlık ilişkisi kurmaz; sonuç veya hizmet taahhüdü içermez.
Mertcan Turan Hukuk ve Danışmanlık OfisiBornova · İzmir