İşe iade davasında işveren hangi usule uymalı? Fesih öncesi ve sonrası kontrol

İlk eşik: çalışan iş güvencesi kapsamında mı?

M.18 bakımından belirsiz süreli sözleşme, otuz veya daha fazla işçi çalıştırılması ve kural olarak en az altı aylık kıdem birlikte değerlendirilir. Yer altı işlerinde altı aylık kıdem şartı aranmaz. İşçi sayımında aynı işverenin aynı işkolundaki işyerleri birlikte dikkate alınır.

Aynı işverenin farklı işyerlerindeki kıdem süreleri de hesaba katılır. Kanunda belirtilen üst düzey işveren vekilleri için istisnalar vardır; yalnız unvanda müdür yazması yeterli açıklama değildir. İşe alma, çıkarma ve işletme ya da işyerini yönetme yetkisinin gerçek kapsamı incelenir.

Geçerli nedeni belgeyle açıklayın

İşçinin yeterliliği veya davranışı ya da işletmenin, işyerinin ve işin gerekleri geçerli neden değerlendirmesine konu olabilir. Genel bir yeniden yapılanma cümlesi, gerçekte ne değiştiğini tek başına göstermez. İşveren, fesih nedeninin geçerli olduğunu ispatla yükümlüdür.

Performans iddiasında görevin beklentileri, değerlendirme dönemi ve somut kayıtlar tutarlı olmalıdır. İşletmesel kararda karar ile işgücü ihtiyacı arasındaki ilişki incelenir. Kanuni haklarını aramak, hamilelik veya maddede sayılan ayrımcı nedenler geçerli fesih gerekçesi olarak kullanılamaz.

Yazılı bildirim ve savunmanın rolü

M.19, fesih bildiriminde nedenin açık ve kesin şekilde yazılmasını ister. Davranış veya verim nedeniyle belirsiz süreli sözleşmenin feshinde işçinin iddialara karşı savunmasının alınması gerekir. M.25/II şartlarına uygun fesih hakkı maddede saklı tutulmuştur.

Bu istisna, her olayı haklı fesih başlığına taşıyarak usulü kaldırma imkânı değildir. Olayın hangi kategoriye girdiği ve dayanakları kontrol edilmelidir. Tebliğ tarihi, teslim belgesi ve kullanılan metnin bir örneği dosyada bulunmalıdır.

Arabuluculuk daveti gelince ne hazırlanır?

Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade için arabulucuya başvurulması m.20’de düzenlenir. İşveren daveti aldığında yetkili temsilciyi ve fesih dosyasını hazırlamalıdır. Görüşmeye yalnız tazminat toplamıyla gitmek, işe dönüş ve diğer hakları belirsiz bırakabilir.

İşe başlatma konusunda anlaşılırsa başlangıç tarihi, boşta geçen süreye ilişkin ücret ve diğer hakların parasal miktarı ile işe başlatmama tazminatının parasal miktarı belirlenmelidir. M.21 bu unsurların yokluğuna ayrıca sonuç bağlar. Anlaşmanın yalnız işçi geri alınacaktır şeklinde bırakılması yeterli değildir.

Anlaşma olmazsa işçi, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açabilir. Bu süre bir aylık arabuluculuk başvuru süresiyle aynı değildir. İşveren, gelen dava evrakındaki cevap ve delil sürelerini ayrıca izlemelidir.

Karar sonrası başvuru ve işe başlatma

Kesinleşen kararın tebliğinden itibaren işçinin on iş günü içinde işe başlamak için başvurması gerekir. İşverenin başvuru üzerine bir aylık işe başlatma süreci vardır. Bildirimin içeriği, gerçek işe dönüş imkânı ve tarafların davranışı somut dosyada değerlendirilir.

İşe başlatmama halinde m.21’de dört ila sekiz aylık ücret tutarında tazminat aralığı bulunur. Boşta geçen süre için en çok dört aya kadar ücret ve diğer haklar ayrı kalemdir. Bunlar her dosyada otomatik sekiz artı dört aylık toplam hak kazanıldığı anlamına gelmez.

İK için karar dosyası ve son kontrol

Sözleşme, çalışma süresi, organizasyon şeması, işçi sayımı ve fesih nedenine özgü belgeleri bir araya getirin. Savunma istenmişse iddia ve cevapları, işletmesel kararsa karar ile uygulamasını eşleştirin. Ücret belgeleri, işe dönüş talebi ve tebligatları ayrı tarih çizelgesinde izleyin.

Fesih bildirimi hazırlanıp imzalandıktan sonra gerekçeyi sonradan başka olaylarla doldurmak güvenilir bir yöntem değildir. İhbar ve kıdem ödemeleriyle işe iade koşulları ayrı kontrol edilmelidir. Bu rehber dosyaya özel fesih kararı vermez; işlemin hukuka uygunluğu olay, delil ve uygulanabilir kurallarla değerlendirilir.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Fesih öncesinde sözleşme ve kapsam koşullarını, somut gerekçeyi, gerekiyorsa savunmayı ve yazılı bildirim metnini birlikte inceleyin. Fesih sonrasında arabuluculuk, dava ve işe dönüş başvurusunun her birine ayrı sorumlu ve tarih kaydı atayın.

Genel bilgilendirmedir; işveren vekili istisnası, işçi sayımı ve fesih nedeni somut dosyayla değerlendirilir. Bir ayı otomatik otuz gün saymayın.