Nafaka ödenmezse: icra takibi, maaş haczi ve tazyik hapsi

Kısa cevap

Nafaka alacağının icra yoluyla tahsili ile İİK m.344 uyarınca tazyik hapsi ayrı değerlendirilir. Her gecikme otomatik hapse yol açmaz; takip, borçlu asile tebligat, ödenmeyen cari nafaka dönemi ve şikâyet şartları birlikte incelenir. Kanuni koşullarla üç aya kadar tazyik hapsi uygulanabilir.

Şikâyet süresi öğrenmeden üç ay ve her hâlde fiilden bir yıldır; bu, nafaka alacağının tahsili için bir yıllık zamanaşımı değildir. 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen tazyik/disiplin hapsi kararlarına tebliğden itibaren iki haftada itiraz edilir. Önceki kararların geçiş rejimi ayrıca değerlendirilmelidir. Kaldırma veya azaltma davası açılması ödeme yükümlülüğünü kendiliğinden kaldırmaz.

Tazyik hapsinin sınırı ve ödeme etkisi

İİK m.344, nafaka kararının gereğini yerine getirmeyen borçlu için alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsini düzenler. Ödeme yerine getirildiğinde tahliye öngörülür; hapis borcu silen bir tahsilat değildir. Nafakanın kaldırılması veya azaltılması davası varsa mahkeme tazyik uygulamasını dava sonuna bırakabilir; dava açılması tek başına nafaka borcunu sıfırlamaz.

Şikâyet süresi ile aylık nafaka tablosu

İİK m.347’de şikâyet hakkının fiilin öğrenilmesinden üç ay ve her halde fiilden bir yıl geçmesiyle düşmesi düzenlenir. M.346–348 uyarınca görev ve takibin yapıldığı yer icra mahkemesi bağlantısı kontrol edilir. Her ayın tahakkuku, tebliğ, ödemesi ve öğrenme kaydı ayrı tutulmalıdır. Cari/birikmiş ayrımı ile şikâyetin diğer koşulları belirlenmeden toplam birikmiş borca otomatik hapis sonucu bağlanmaz.

Takip dosyası

Nafaka kararı veya ara kararın bir örneğini, varsa kesinleşme kaydını, aylık tutarı ve karardaki artış hükmünü hazırlayın. Her nafaka türü için aynı kesinleşme şartını varsaymayın; takip dayanağı kararın niteliği ayrıca değerlendirilir.

Ay ay vade, muaccel tutar, yapılan ödeme ve kalan borcu gösteren bir cetvel oluşturun. İcra dosyasındaki takip talebi ve icra emrinin hangi dönemleri kapsadığını bu cetvelle karşılaştırın; borçluya tebligat tarihini ayrıca kaydedin.

Birikmiş ve cari nafaka

Geçmiş ay borçları ile işlemekte olan nafakanın haciz sırası ve tazyik hapsi bakımından ayrımı önemlidir. Tüm borcu tek kalemde yazmak yanlış sonuç doğurabilir.

Maaş ve emekli aylığı

İcra dosyasında borçlunun işvereni ve maaş bilgisi belirlenerek ücret haczi talep edilebilir. İİK m.355, işverene icra dairesinin bildirimine göre kesinti yapıp dosyaya gönderme yükümlülüğü getirir. İşverenin ödeme kayıtları, aylık nafaka cetveliyle karşılaştırılmalıdır.

4857 m.35’te işçi ücreti için genel dörtte birlik sınır bulunmakla birlikte nafaka alacaklılarının hakları ayrıca saklı tutulmuştur. Bu nedenle her nafaka kesintisini otomatik olarak maaşın dörtte biriyle sınırlamayın. Bunun tersi olarak, birikmiş borçla işleyecek aylık nafakayı tek kalem sayıp her durumda maaşın tamamının kesileceğini de varsaymayın; kesilecek tutar ve sıra, nafakanın niteliği ile mevcut hacizlere göre belirlenir.

5510 m.93’teki emekli gelir ve aylıklarının haciz yasağında nafaka borcu açık istisnadır. “Emekli aylığı hiçbir durumda haczedilemez” düşüncesiyle nafaka takibinden vazgeçmeyin. Aylığın hangi kanuna göre bağlandığını ve cari/birikmiş alacağı ayırın; dosyaya uygulanacak kesinti hesabını ayrıca yaptırın.

Tazyik hapsi

Tazyik hapsi talebini tahsilat hesabından ayrı hazırlayın: Hangi kararın hangi aylık yükümlülüğü yerine getirilmedi? İcra emri borçluya ne zaman tebliğ edildi? O aya ilişkin ödeme var mı? Şikâyet süresi hangi öğrenme ve fiil tarihine göre hesaplanıyor?

Bu soruların belgeleriyle ortaya konulması, mahkemenin İİK m.344 koşullarını incelemesini sağlar. Nafakanın azaltılması veya kaldırılması davası açıldığı ileri sürülüyorsa dosya bilgisi ve varsa verilen karar da sunulmalıdır; yalnız dava açıldığını söylemek otomatik erteleme anlamına gelmez.

Ödeme iddiası

Banka açıklaması, makbuz veya elden ödeme belgesi hangi aya ilişkin olduğunu göstermelidir. Açıklamasız para transferleri taraflar arasında ispat tartışması yaratabilir.

Artış farkları

Karardaki artış oranı doğru döneme uygulanmalı; yanlış endeks veya başlangıç tarihiyle takip yapılmamalıdır. Borçlu hesap hatasına karşı icra hukukundaki uygun yolu süresinde kullanmalıdır.

Tahsilat planı

Takip, haciz, maaş kesintisi, ödeme ve kalan bakiye aylık cetvelde izlenir. Aynı alacak için mükerrer tahsilattan kaçınılmalıdır.

Cari nafaka ve asile tebligat

Cari aylık nafaka bakımından, tebliğ ile şikâyet arasında işlemiş ve ödenmemiş en az bir aylık borç bulunup bulunmadığı ve hangi ayın şikâyet edildiği incelenir. Yalnız geçmiş birikmiş borcun takibi, kendiliğinden tazyik hapsi sonucu doğurmaz.

Borçlunun kendisine usulüne uygun icra emri tebliğ edilip edilmediğini de kontrol edin. Vekile yapılan tebligatın icra takibinde sonuç doğurabilmesi, tazyik hapsi bakımından borçlu asile tebligat incelemesinin yerini tutmaz. Tebliğ mazbatası, ilgili ayın vadesi ve ödeme kayıtlarını birlikte saklayın.

Tazyik kararına itiraz kaç günde yapılır?

1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen tazyik/disiplin hapsi kararlarına tebliğden iki haftada itiraz edilir; önceki kararlar eski hükümlere tabidir. İtiraz kararı olağan yol bakımından kesindir.

Ölçüt takip/dava açılışı değil karar tarihidir. Merci aynı yerde sonraki icra mahkemesi; tek mahkemede asliye ceza, hâkim aynıysa en yakın asliye ceza düzenine göre belirlenir.

Sık sorulan sorular

Nafaka gecikmesi otomatik üç ay hapis mi doğurur?

Mahkeme kararının yerine getirilmemesinde alacaklının şikâyetiyle üç aya kadar tazyik hapsi mümkündür; koşullar oluşmadan otomatik doğmaz. Uygulama başladıktan sonra gereği yerine getirilirse tahliye edilir.

Tazyik kararına güncel itiraz süresi nedir?

1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen tazyik/disiplin hapsi kararlarına tebliğden iki haftada itiraz edilir; önceki kararlar eski hükümlere tabidir. İtiraz kararı olağan yol bakımından kesindir.

Sonraki adım ve kapsam sınırı

Nafaka kararı, takip ve borçlu asile tebligat kayıtlarını alın. Her ay için muaccel tutar, ödeme ve kalan borcu ayrı satırda gösterin. Şikâyet veya kanun yolu süresi varsa yalnız görüşme yanıtını beklemeyin. Bu açıklama bütün nafaka türlerinin kesinleşme veya infaz koşullarını tek başına çözmez.