Navlun sözleşmesi ve deniz ticaretinde yük hasarı tazminatı

Kısa cevap: Yük hasarında ilk yapılacaklar

Deniz yoluyla gelen yük hasarlıysa teslimi, hasarın görünür olup olmadığını ve taşıyanın kim olduğunu hemen belgeleyin; yazılı hasar bildirimi ile tazminat için yargı yoluna başvurma süresi farklıdır. Aşağıdaki süreler Türk Ticaret Kanunu rejimi içindir. Uluslararası sözleşme, uygulanacak hukuk ve tahkim/yetki şartı ayrıca incelenmelidir.

Kime başvurulur?

Navlun sözleşmesindeki taşıyan ile taşımayı fiilen yapan kişi, gemi sahibi, liman işletmesi ve acente aynı kişi olmayabilir. Konşimentodaki imza ve temsil kaydıyla sözleşmenin tarafını belirleyin. Yük sigortacısına bildirim yapmak taşıyana yönelik bildirimin veya dava süresinin yerini kendiliğinden tutmaz.

Hasarı ve taşıma zincirini belgeleyin

Teslim tutanağına hasarın genel niteliğini, etkilenen koli sayısını ve görülebilen eksikleri yazdırın. Ambalajı, mühür numarasını, yükleme ve boşaltma fotoğraflarını, sıcaklık kayıtlarını ve teslim saatini koruyun. Ekspertiz mümkünse karşı tarafın katılımıyla yapılmalıdır. Zararı büyütmemek için alınan makul önlemleri ve giderleri de kaydedin.

Yazılı bildirim: hasar ve gecikme ayrımı

TTK m.1185’e göre görülebilen kayıp veya hasar en geç teslim sırasında taşıyana yazılı bildirilir. Dışarıdan belli olmayan hasarda bildirim, teslimden başlayarak aralıksız üç gün içinde gönderilebilir. Kanundaki ortak resmî inceleme istisnası ayrıca dikkate alınır. Hasarın süresinde bildirilmemesi her durumda hakkı yok etmez; taşıyan lehine oluşan karinelerin aksini ispat yükünü ağırlaştırır.

Teslim gecikmesi farklıdır: teslimden itibaren aralıksız altmış gün içinde yazılı bildirim yapılmazsa gecikme zararı için tazminat ödenmez. Bildirim içeriği ve gönderim kaydını saklayın.

Tazminat isteminde bir yıllık süre

TTK m.1188’de taşıyana yöneltilecek kayıp, hasar ve geç teslim tazminatı için bir yıllık hak düşürücü süre vardır. Süre, eşyanın veya bir kısmının tesliminden; hiç teslim yoksa teslim edilmesi gereken tarihten başlar. Yalnız yazışmak veya sigorta dosyasının sonuçlanmasını beklemek bu süreyi koruduğunuz anlamına gelmez.

Rücu isteminde ödeme veya dava dilekçesinin tebliğinden başlayan doksan günlük özel kural; dava sebebi doğduktan sonraki süre uzatma anlaşması ve oyalama hâli ayrıca incelenir (m.1188–1189). Uygulanacak uluslararası rejim saptanmadan bu takvim her taşımaya uygulanmamalıdır.

Hasarın tamamı her zaman ödenir mi?

Tazminat için zarar ve taşıyanın sorumluluğu belirlenir; fatura tek başına otomatik ödeme emri değildir. TTK m.1186’da koli/ünite veya brüt ağırlığa bağlı sorumluluk sınırları bulunur. Konteyner içindeki kolilerin taşıma senedinde nasıl yazıldığı, yüklemeden önce değer bildirimi ve sınırdan yararlanma hakkının kaybı sonucu değiştirebilir (m.1187). Örneğin dış ambalaj sağlamken içeride hasar çıkması, taşıyanın veya paketleyenin sorumluluğunu tek başına kanıtlamaz.

Hangi belgeleri hazırlamalısınız?

1. Konşimento 2. navlun 3. teslim tutanağı 4. ekspertiz 5. fatura 6. sigorta poliçesi 7. fotoğraflar

Belgelerin asıllarını değiştirmeyin; çalışma kopyalarını tarih ve kaynak bilgisiyle düzenleyin. Gereksiz kişisel verileri açık kanallarda paylaşmayın.

Başvuru dosyasını kapatmadan önce

Taşıyana gönderilen hasar bildirimi, sigorta başvurusu ve yargı/tahkim başvurusu için ayrı takip kaydı tutun. Sulh veya ibra imzalamadan hangi zararların ve hangi sorumluların kapsamda olduğunu kontrol edin. Yanlış muhataba başvuru, zarar tutarının belirlenmiş olması hâlinde bile tahsili güçleştirebilir.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Dosyanızı kısa olay özeti, tarih çizelgesi ve belge listesiyle hazırlayın. Somut olayın değerlendirilmesi için ofis iletişim bilgilerini kullanabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş, dava sonucu veya başarı garantisi değildir. Her olayın tarafları, belgeleri, süreleri ve güncel mevzuatı farklı olabilir. İşlem yapmadan önce yetkin bir avukattan somut dosya incelemesi almanız önerilir.