Lojistikte taşıyıcının zayi ve hasardan hukuki sorumluluğu

Kısa cevap: Lojistikte taşıyıcının zayi ve hasardan hukuki sorumluluğu

Taşıyıcı, TTK kapsamındaki eşya taşımasında eşyayı teslim aldığı andan teslim edinceye kadar doğan zıya, hasar ve teslim gecikmesinden kural olarak sorumludur. Ancak uygulanacak taşıma rejimi, sorumluluktan kurtulma nedenleri, zarar hesabı ve kanuni sınırlar ayrıca incelenir. Fatura bedelinin tamamının her olayda ödeneceği veya sözleşmedeki her sorumsuzluk kaydının geçerli olduğu söylenemez.

Kapsamı ve benzer işlemlerden ayrımı

Önce taşımanın nerede ve hangi araçlarla yapıldığını belirleyin. Bu bölüm TTK’nın genel eşya taşıma kurallarına odaklanır; CMR kapsamındaki uluslararası karayolu taşıması ile deniz, hava, demiryolu, posta ve taşınma eşyası için özel kurallar bulunabilir. “Kargo” sözcüğü tek başına uygulanacak rejimi belirlemez.

Şartlar ve kontrol kriterleri

Teslim alınan miktar ve durum ile teslim edilen miktar ve durumu karşılaştırın. Taşıma senedi, ambalaj, sıcaklık veya yükleme talimatı, teslim tutanağı, hasarın niteliği ve mal değeri sorumluluğun hangi aşamada doğduğunu gösterir. Taşıma senedi bulunmaması taşıma sözleşmesinin mutlaka yok olduğu anlamına gelmez.

Adım adım ne yapmalısınız?

1. Teslimde gözle görülen eksikliği veya hasarı tutanağa somut olarak yazdırın; yalnız “kontrol edilmedi” ifadesiyle yetinmeyin. 2. Sonradan ortaya çıkan hasarda eşyayı ve ambalajı koruyun, fotoğraf ve inceleme raporu alın, taşıyıcıya yazılı bildirim yapın. 3. Sözleşmesel taşıyıcı ile fiilen taşıyanı belirleyin. TTK m.888’in koşullarında ikisinin sorumluluğu birlikte gündeme gelebilir. 4. Bildirimle dava süresini ayırın; salt müşteri hizmetleri görüşmesinin bütün hakları koruduğunu varsaymayın.

Süreler ve kritik tarihler

TTK m.889 metninde açık zıya/hasar için en geç teslim anında; açıkça görünmeyen zıya/hasar için teslimden sonra yedi gün içinde bildirim düzenlenir. Bildirimsizlik bu iki durumda sözleşmeye uygun teslim karinesi doğurur; doğrudan her tazminat hakkının düşmesiyle eşit değildir. Gecikmede ise teslimden itibaren yirmi bir günlük bildirim yapılmazsa gecikme hakları sona erer. Teslim sonrası bildirim yazılı olmalı; zamanında gönderildiği belgelenmelidir.

TTK m.855 kapsamındaki eşya zararlarında genel zamanaşımı bir yıl; kast veya maddede tarif edilen bilinçli pervasız davranışta üç yıldır. Teslim ya da tam zıyada teslim edilmesi gereken tarih başlangıcı etkiler. Bu süreler özel taşıma rejimine, rücuya ve somut durma/kesilme nedenlerine aynen taşınamaz.

Somut senaryo ile düşünün

Varsayımsal örnek: Dış ambalajı sağlam teslim alınan cihazın iç hasarı açılışta fark edilsin. Teslim tutanağı, kutunun açılış kaydı, ambalaj ve taşıyıcıya gönderilen bildirim birlikte korunur. Açık hasarla gizli hasarın bildirim başlangıcı aynı kabul edilmez.

Hangi belgeleri hazırlamalısınız?

1. Taşıma senedi 2. teslim/hasar tutanağı 3. fatura 4. paketleme 5. GPS/kamera 6. yazışmalar

Belgelerin asıllarını değiştirmeyin; çalışma kopyalarını tarih ve kaynak bilgisiyle düzenleyin. Gereksiz kişisel verileri açık kanallarda paylaşmayın.

En sık yapılan hatalar

Taşıma bedeli ile zarar bedelini ve kanuni sorumluluk sınırını karıştırmayın. TTK m.882 ve m.886 birlikte okunmalıdır: olağan sorumluluk sınırı ile kast/bilinçli pervasızlık nedeniyle sınırdan yararlanamama ayrı konulardır. Taşıyıcının sorumluluğunu önceden kaldıran veya hafifleten sözleşme hükümleri için m.854 ayrıca kontrol edilir.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Dosyanızı kısa olay özeti, tarih çizelgesi ve belge listesiyle hazırlayın. Somut olayın değerlendirilmesi için ofis iletişim bilgilerini kullanabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş, dava sonucu veya başarı garantisi değildir. Her olayın tarafları, belgeleri, süreleri ve güncel mevzuatı farklı olabilir. İşlem yapmadan önce yetkin bir avukattan somut dosya incelemesi almanız önerilir.