Ticari alacakta takip ve ihtiyati haciz yolları

Kısa cevap: Ticari alacakta takip ve ihtiyati haciz yolları

Vadesi gelmiş ticari para alacağı için uygun icra takibi veya alacak davası yolu değerlendirilebilir; ihtiyati haciz ise tahsili güvenceye alan ayrı bir geçici korumadır. Takip başlatmak için her durumda önce arabulucuya gitmek gerekmez. TTK m.5/A kapsamındaki para davalarında dava öncesi arabuluculuk aranır. Fatura, teslim ve borcun bütün unsurlarını tek başına ispatlamaz.

Kapsamı ve sınırları baştan belirleyin

Muaccel alacak, ödeme zamanı gelmiş alacaktır. Önce asıl borcu, ödeme/mahsup ve iadeleri, vadeyi ve temerrüdü birbirinden ayırın. Borç şirketin ise ortağın veya yöneticinin kişisel borcu otomatik doğmaz; kefalet, garanti veya özel sorumluluk dayanağı ayrıca aranır. İlam, kambiyo senedi ve adi para alacağı aynı takip yoluna tabi değildir.

Şartlar ve kontrol kriterleri

İhtiyati hacizde İİK m.257 uyarınca kural, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş para alacağıdır. Vadesi gelmemiş alacak için kanunda sınırlı özel nedenler gerekir; yalnız “ileride ödemeyebilir” endişesi yeterli değildir. Alacağın ve haciz nedeninin dayanakları mahkemeye sunulur; haksız haciz ihtimaline karşı teminat ve tazminat riski de değerlendirilir.

Adım adım ne yapmalısınız?

1. Doğru borçluyu ve imza/temsil zincirini doğrulayın. 2. Her fatura için sipariş, teslim/kabul, vade, ödeme ve itiraz kaydını eşleştirin. 3. Alacağın belgesine göre takip veya dava yolunu; mal kaçırma/tahsil riski varsa geçici koruma ihtiyacını ayrı belirleyin. 4. Ödeme emrine itiraz gelirse takibin devamı için gereken yolu ve arabuluculuk şartını yeniden değerlendirin. 5. İhtiyati haciz kararı alınmışsa uygulama ve tamamlayıcı işlemleri ayrı takvimde izleyin.

Süreler ve kritik tarihler

Genel haciz yoluyla ilamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz eder (İİK m.62). Farklı takip yollarına bu süre ve mercii aynen taşımayın.

İİK m.261 uyarınca alacaklı, ihtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren on gün içinde kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesinden kararın infazını istemelidir; sürenin konusu bu başvurudur. Dava veya takip öncesinde uygulanmış ihtiyati hacizde m.264/1 gereğince haczin uygulanmasından, haciz alacaklının yokluğunda yapılmışsa tutanağın kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde takip talebi veya dava gerekir.

Takipte itirazın alacaklıya tebliğinden sonra ihtiyati haczi korumak için m.264/2’de ayrıca yedi günlük kaldırma talebi veya dava süresi vardır. Kaldırma talebi reddedilirse kararın tefhim veya tebliğinden yedi gün içinde dava açılması gerekir. Alacak davası yolunda ise esas hükmün tebliğinden itibaren bir aylık takip talebi süresi ayrıca izlenir. Bu sürelerin kaçırılması ihtiyati haczin hükümsüz kalmasına yol açabilir.

Dava şartı arabuluculuğun esas dava açma süresine etkisi ayrıca incelenir; bütün icra sürelerinin durduğu varsayılmaz. Karar, uygulama, itiraz ve tebliğ tarihlerini aynı tarih saymayın.

Somut senaryo ile düşünün

Şirket üç faturadan ikisinin ödendiğini, üçüncünün ise hizmet eksikliği gerekçesiyle tutulduğunu görüyor. Takipten önce ödeme mahsupları ve karşı tarafın itirazı ayrı tabloya işlenmelidir.

Bu senaryo yalnız düşünme biçimini göstermek içindir. Gerçek dosyada karşı tarafın iddiaları, ek belgeler ve usul işlemleri ayrıca incelenir.

Hangi belgeleri hazırlamalısınız?

1. Sözleşme ve siparişler 2. Fatura ve e-fatura kayıtları 3. Teslim/kabul ve hizmet raporları 4. Dekontlar, ihtarlar ve cari hesap ekstresi

Belgelerin asıllarını değiştirmeyin; çalışma kopyalarını tarih ve kaynak bilgisiyle düzenleyin.

En sık yapılan hatalar

En kritik hata: Cari hesap bakiyesini hiçbir mahsup, teslim veya itiraz incelemesi yapmadan kesin icra alacağı saymak.

Ayrıca karşı tarafın sıfatını doğrulamadan işlem yapmak, belgenin tamamı yerine kırpılmış ekran görüntüsüne dayanmak ve süreli evrakı yalnız telefonla takip etmek hak kaybı yaratabilir.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Dosyanızı kısa olay özeti, tarih çizelgesi ve belge listesiyle hazırlayın. Somut olayın değerlendirilmesi için ofis iletişim bilgilerini kullanabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş, dava sonucu veya başarı garantisi değildir. Her olayın tarafları, belgeleri, süreleri ve güncel mevzuatı farklı olabilir. İşlem yapmadan önce yetkin bir avukattan somut dosya incelemesi almanız önerilir.