Ortaklar sözleşmesinde hangi hükümler düzenlenmeli?

Kısa cevap: Para, yönetim, devir ve ayrılık birlikte düzenlenmeli

Ortaklar sözleşmesi; kimin ne koyacağını, şirketin nasıl yönetileceğini, önemli kararların nasıl alınacağını, payların hangi koşullarda devredileceğini ve anlaşmazlıkta nasıl ayrılınacağını düzenlemelidir. Yalnız ortaklar arasında imzalanması, her hükmü şirkete veya sonradan gelen pay sahibine karşı kendiliğinden etkili kılmaz. Şirket türü ve esas/şirket sözleşmesiyle uyumu baştan kontrol edilir.

Ortaklar sözleşmesi ile şirket sözleşmesini ayırın

Ortakların kendi aralarında kurduğu borç ilişkisi ile sicile tescil edilen esas/şirket sözleşmesi farklıdır. Anonim şirkette emredici hükümlerin sınırı; limited şirkette şirket sözleşmesine yazıldığında bağlayıcı olan özel kayıtlar dikkate alınır (TTK m.340,577). Sadece özel protokole yazılan veto veya devir sınırlamasının şirket organlarına aynı sonucu doğurduğu varsayılmamalıdır.

Sermaye, emek ve finansman

Her ortağın nakit, mal, fikrî hak veya çalışma katkısını; tutarı, teslim zamanını ve karşılığını ayrı yazın. Sermaye koyma ile ortağın şirkete borç vermesini karıştırmayın. Yeni finansmanda kimin ne kadar katılacağı, katılmamanın sonucu ve teminatların kapsamı belirlenmelidir; emredici sermaye hükümleri sözleşmeyle aşılamaz.

Yönetim ve kilitlenme

Günlük işlemler ile yatırım, borçlanma, varlık satışı ve ilişkili kişi işlemleri gibi önemli kararları ayırın. İmza/temsil yetkisi, toplantı, bilgi alma ve raporlama düzeni şirket belgeleriyle uyumlu olmalıdır. Oyların eşit kalması hâlinde önce görüşme ve süre, sonra geçerli bir değerleme/ayrılma mekanizması kurun; her anlaşmazlığı otomatik şirket feshi saymayın.

Pay devri ve çıkış takvimi

Önalım, birlikte satma veya satışa katılma düzenlemelerinde tetikleyici olay, bildirim, cevap süresi, fiyat ve ödeme biçimi yazılmalıdır. Limited şirkette pay devri ve devir borcu doğuran işlemler için yazılı şekil ve noter onayı; kural olarak genel kurul onayı gündeme gelir (TTK m.595). Bir sözleşme maddesi kanundaki devir usulünü kendiliğinden tamamlamaz.

Örnek: İki ortak aynı kararda anlaşamıyor

Yüzde ellişer paylı iki ortak yeni yatırımda anlaşamıyorsa “çoğunluk karar verir” cümlesi çözüm sağlamayabilir. Görüşmenin ne kadar süreceği, bağımsız değerlemeyi kimin seçeceği ve ayrılma bedelinin nasıl ödeneceği önceden belirlenmelidir. Teklif verme gücü eşit olmayan ortaklarda zorunlu alım/satım mekanizmasının sonuçları ayrıca değerlendirilir.

İmzadan önce hazırlanacak belgeler

Güncel sicil kaydı, esas/şirket sözleşmesi, pay tablosu, önceki ortaklık protokolleri, borç ve teminat listesi, fikrî hak kayıtları ile yönetim kararlarını aynı dosyada toplayın. Her özel hükmün hangi belgeye yazılacağı ve kimleri bağlayacağı karşısına işaretlensin. Yeni ortağın sözleşmeye katılımını da planlayın.

Gizlilik ve uyuşmazlık hükümleri

Ticari sırların kapsamını, izin verilen açıklamaları, sözleşme sonrası yükümlülükleri ve ihlalde ispat yolunu belirleyin. Rekabet yasağı ölçüsüz ve sınırsız kurulamaz; iş ilişkisi varsa kendi özel rejimi ayrıca incelenir. Yetki veya tahkim hükmü, geçici koruma ve kanuni dava şartlarıyla birlikte tasarlanmalıdır.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Dosyanızı kısa olay özeti, tarih çizelgesi ve belge listesiyle hazırlayın. Somut olayın değerlendirilmesi için ofis iletişim bilgilerini kullanabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş, dava sonucu veya başarı garantisi değildir. Her olayın tarafları, belgeleri, süreleri ve güncel mevzuatı farklı olabilir. İşlem yapmadan önce yetkin bir avukattan somut dosya incelemesi almanız önerilir.