Part-time ve çağrı üzerine çalışanların sigorta ve tazminat hakları

Kısa cevap: Daha az saat, hakların yok olması değildir

Kısmi süreli işçi sırf az saat çalıştığı için sigortasız bırakılmaz veya tüm izin ve tazminat haklarını kaybetmez. Ücret ve bölünebilir parasal haklar çalışma süresine göre orantılanabilir. Sigorta gününün hesabı ile iş ilişkisinin süresi ve fesih hakkı ayrı konulardır.

Part-time, belirli süreli iş ve çağrı üzerine çalışma

Kısmi süreli çalışma, emsal tam süreli işçiden önemli ölçüde daha az haftalık çalışma süresidir (4857 m.13). Sözleşmenin belirli süreli olup olmaması ayrı sorudur. Çağrı üzerine çalışma, ihtiyaç oldukça çalışmanın yazılı sözleşmeyle kararlaştırıldığı kısmi süreli çalışma türüdür; fiilen düzenli tam süreli çalışmayı yalnız başlığıyla part-time yapmak mümkün değildir.

Çağrı üzerine işte üç temel kural

4857 m.14’e göre çalışma süresi belirlenmemişse haftalık yirmi saat kararlaştırılmış sayılır. Kararlaştırılan sürede çalıştırılmasa da işçi ücrete hak kazanır. Aksi kararlaştırılmadıkça çağrı en az dört gün önce yapılır; günlük süre belirlenmemişse her çağrıda en az dört saat kesintisiz çalışma gerekir. Bu varsayılan kuralların hangi koşulda uygulandığını sözleşmeyle karşılaştırın.

Sigorta kaydını saatlerle karşılaştırın

Saat ücretiyle kısmi çalışmada aylık toplam çalışma süresinin 7,5 saate bölünmesi prim günü hesabında esas alınabilir. Ancak ücretin ve çalışmanın düzeni, eksik gün nedeni ve ilgili SGK hükümleri birlikte incelenir. Çalışılan her takvim gününü kendiliğinden bir tam prim günü saymayın; işverenin bildirdiği günün doğru olduğunu da yalnız bordroya bakarak kabul etmeyin. Puantaj, çağrı mesajı, banka ödemesi ve hizmet dökümünü ay ay karşılaştırın.

İzin ve işten ayrılışta alacaklar

Kıdem tazminatı için aynı işverene bağlı en az bir yıllık çalışma yanında 1475 m.14’te sayılan sona erme nedenlerinden birinin bulunması gerekir. Yıllık izin ve ihbar değerlendirmesinde de sözleşmenin devamı, gerekli hizmet süresi, ücret ve fesih sebebi ayrı belirlenir. Kısmi süreli olmak tek başına bu hakları kaldırmaz; her fesih de kıdem veya ihbar tazminatı doğurmaz. Ödenmemiş ücret, kullanılmamış izin ücreti ve varsa tazminat taleplerini ayrı kalemler olarak hazırlayın. İşçilik alacağı arabuluculuğu ile sigortalılığın tespiti aynı başvuru değildir.

Örnek: Sözleşme az saat, fiilî çalışma çok saat

Sözleşmede haftalık düşük süre yazılı olduğu hâlde işçi düzenli kırk saat çalışıyorsa, vardiya ve çağrı kayıtları emsal çalışma düzeniyle karşılaştırılmalıdır. Sözleşmedeki sayı fiilî çalışmayı tek başına ortadan kaldırmaz. Eksik prim, ücret farkı ve çalışma düzenine ilişkin talepler aynı delillerden yararlansa da farklı hukuki incelemeler gerektirebilir.

Hangi belgeleri hazırlamalısınız?

1. Sözleşme 2. vardiya/çağrı mesajları 3. puantaj 4. bordro 5. SGK hizmet dökümü 6. banka kayıtları

Belgelerin asıllarını değiştirmeyin; çalışma kopyalarını tarih ve kaynak bilgisiyle düzenleyin. Gereksiz kişisel verileri açık kanallarda paylaşmayın.

Başvuru yapmadan önce

Eksik görünen her ay için çalışma saati, bildirilen gün, ödenen ücret ve dayanak kaydı gösteren bir liste hazırlayın. İşten çıkarma varsa fesih bildirimini ve ulaşma tarihini koruyun; işe iade gibi kısa başvuru süreleri bulunabileceğinden yalnız ücret hesabının bitmesini beklemeyin. Başvurunun türüne göre güncel süre ayrıca belirlenmelidir.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Dosyanızı kısa olay özeti, tarih çizelgesi ve belge listesiyle hazırlayın. Somut olayın değerlendirilmesi için ofis iletişim bilgilerini kullanabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş, dava sonucu veya başarı garantisi değildir. Her olayın tarafları, belgeleri, süreleri ve güncel mevzuatı farklı olabilir. İşlem yapmadan önce yetkin bir avukattan somut dosya incelemesi almanız önerilir.