Patent ve faydalı model hakkı nasıl korunur?

Kısa cevap: Başvuruyu, geçerli hakkı ve ihlali ayırın

Teknik buluş için önce uygun patent veya faydalı model başvurusu yapılır; verilmiş hakkın korunmasında ise sicildeki durum, koruma kapsamını belirleyen istemler ve izinsiz kullanım karşılaştırılır. Tescil belgesi her benzer ürünü yasaklama yetkisi vermez. Başvuru öncesi açıklama, yıllık ücret ve hak sahipliği sorunları ayrıca önemlidir.

Patent ile faydalı modelin farkı

Patentte yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlik aranır. Faydalı modelde buluş basamağı şartı aranmaz; ancak her patent konusu faydalı modele uygun değildir. Usuller, eczacılık ve belirli kimyasal/biyoteknolojik buluşlar gibi kapsam dışı konular ayrıca incelenir. Marka veya telif kaydı, teknik buluş için patentin yerine geçmez.

Açıklamadan önce hak sahipliğini belirleyin

Buluşu kimin geliştirdiğini; iş ilişkisi, üniversite veya proje finansmanı bağlantısını tespit edin. Çalışan buluşu, devralma ve lisans hükümleri başvuru sahibini etkileyebilir. Sunum, fuar, satış veya internet paylaşımı yenilik değerlendirmesini etkileyebileceğinden başvuru planı kurulmadan teknik ayrıntıları açıklamayın. Kanuni istisnalara güvenerek sınırsız açıklama yapılmamalıdır.

İhlal iddiasını nasıl hazırlarsınız?

Başvuru/tescil numarasını, güncel sicil kaydını, tarifnameyi ve istemleri alın. Karşı ürünün teknik özelliklerini, satış sayfasını, numunesini veya hukuka uygun edinilmiş inceleme kayıtlarını koruyun. Hangi istemdeki hangi unsurun üründe bulunduğunu uzman değerlendirmesiyle karşılaştırın. Yalnız ürün fotoğrafı veya aynı işlevi görmesi bütün teknik karşılaştırmanın yerine geçmez.

Koruma süresi ve yıllık ücret

Başvuru tarihinden itibaren patent koruması yirmi, faydalı model koruması on yıldır; bu süreler yenilemeyle sınırsız uzamaz. Yıllık ücret, başvuru/araştırma/inceleme işlemleri ve verilen cevap süreleri ayrı takvimlerdir. Yıllık ücretin ödenmemesi hakkın kaybına yol açabilir; ek süre veya telafi imkânı varsa bunun bildirimi ve şartları ayrıca incelenir. Güncel ücret tutarı ödeme günündeki resmî tarifeden alınmalıdır.

Örnek: Aynı sonuç, farklı teknik çözüm

İki cihaz aynı işi yapabilir; fakat birinin teknik yapısı diğer patentin istemlerindeki unsurları karşılamayabilir. Tersine dış görünüş farklı olsa da korunan teknik çözüm kullanılıyor olabilir. Bu nedenle ihlal analiziyle tasarım benzerliği analizi birbirine karıştırılmamalıdır.

Hangi koruma talepleri düşünülebilir?

Tecavüzün tespiti, önlenmesi/durdurulması, sonuçlarının giderilmesi ve koşulları varsa tazminat ayrı taleplerdir (SMK m.149). Delilin kaybolma riski veya devam eden zarar varsa delil tespiti ve ihtiyati tedbir ihtiyacı gecikmeden değerlendirilir (m.159). Tedbir otomatik verilmez; hakkın geçerliliği, kapsamı ve somut risk gösterilmelidir.

Karşı iddia ve ülke sınırı

Karşı taraf lisans, hakkın sona ermesi, kapsam dışı kullanım veya hükümsüzlük gibi savunmalar ileri sürebilir. Türkiye’deki hak bütün ülkelerde otomatik koruma sağlamaz; üretim, satış ve ithalatın gerçekleştiği ülkelerdeki haklar ayrıca incelenir. İhlal kesinleşmeden herkese suçlama içeren bildirim göndermek yerine teknik ve hukuki karşılaştırmayı tamamlayın.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Dosyanızı kısa olay özeti, tarih çizelgesi ve belge listesiyle hazırlayın. Somut olayın değerlendirilmesi için ofis iletişim bilgilerini kullanabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş, dava sonucu veya başarı garantisi değildir. Her olayın tarafları, belgeleri, süreleri ve güncel mevzuatı farklı olabilir. İşlem yapmadan önce yetkin bir avukattan somut dosya incelemesi almanız önerilir.