Sağlık turizminde acente ve yabancı hastanın malpraktis hakları

Kısa cevap: Her sağlayıcının üstlendiği iş ayrı incelenir

Türkiye’de tedavi olan yabancı hastanın zararında hekim, sağlık kuruluşu ve aracı kuruluşun sorumluluğu aynı değildir. Tıbbi uygulama, aydınlatma, tercüme, organizasyon ve sonuç vaatleri ayrı değerlendirilir. Başvuru yeri ve uygulanacak hukuk yalnız hastanın vatandaşlığına göre belirlenmez.

Önce hasta güvenliği ve eksiksiz dosya

Devam eden sağlık sorunu varsa tıbbi yardım önceliklidir. Hasta dosyası, epikriz, tetkikler, kullanılan ürün/implant bilgisi, onam ve sonrası takip kayıtlarının örneğini alın. Kayıtlar hastanın ve tedaviyi değerlendirecek yetkili kişinin anlayabileceği biçimde düzenlenmeli; gereksiz sağlık verileri açık iletişim kanallarında paylaşılmamalıdır.

Kimin neyi taahhüt ettiğini ayırın

Ücreti tahsil eden, reklamı yapan, hekimi seçen ve transfer/konaklamayı düzenleyen şirket aynı olmayabilir. Paket sözleşme, faturalar ve yazışmalar her tarafın edimini gösterir. Aracı yalnız ulaşımı üstlenmiş olabileceği gibi daha geniş bir tedavi organizasyonu veya özel vaat üstlenmiş de olabilir. Bir tarafın hatası bütün taraflar için otomatik aynı sorumluluğu doğurmaz.

Anlaşılan dilde aydınlatma

Hasta, işlemi kimin nerede nasıl yapacağını, önemli riskleri ve alternatifleri anlayabilmelidir. Anlamadığı dilde standart form imzalaması bilgilendirmeyi tek başına kanıtlamaz. Tercüman kullanıldıysa kim tarafından ve hangi bilgiler için kullanıldığı kaydedilmelidir. Tıbbi onam, sözleşmedeki ücret ve sonuç garantisiyle aynı belge veya aynı hukuki soru değildir.

Türkiye’de mi, başka ülkede mi başvurulur?

Sözleşmenin tarafları, hizmetin verildiği ülke, tarafların yerleşimi, reklam/hedefleme ve varsa hukuk/yetki seçimi birlikte incelenir. Türk tüketici veya sözleşme kuralları ile milletlerarası özel hukuk kuralları birbirinin yerine geçmez. Kamu sağlık kuruluşu ile özel hastanenin yargı yolu da farklı olabilir. Tek bir genel zamanaşımı süresini tüm taraflara ve taleplere uygulamayın; işlem ve öğrenme tarihlerini ayrı koruyun.

MÖHUK m.26’daki tüketici korumasının her sağlık turizmi sözleşmesine otomatik uygulandığı varsayılmamalıdır: m.26/4, paket turlar hariç, hizmetin tüketicinin mutad meskeninin bulunduğu ülkeden başka ülkede sunulması zorunlu olan sözleşmeler için istisna içerir. Türkiye’de tedavi sözleşmesiyle paket tur veya ayrı aracılık sözleşmesi bu nedenle aynı kabul edilmez. Hukuk seçimi ve sözleşmeyle en sıkı bağ m.24; Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi m.40 ve koşulları varsa m.45 çerçevesinde ayrıca incelenir.

Ülkeden ayrılmadan hazırlanacak kayıtlar

Tıbbi dosyanın tam örneği, Türkçe/yabancı dil sözleşme sürümleri, reklam ve mesajlar, ücret dökümü, sağlık turizmi yetki kayıtları, takip önerileri, ek tedavi ve seyahat giderleri alınmalıdır. Sonraki kontrollerin nerede ve kiminle yapılacağı yazılı olsun. Para talebiyle sağlık şikâyeti için aynı belgenin farklı bölümleri gerekebilir.

Komplikasyon ile hata nasıl ayrılır?

Her olumsuz sonuç tıbbi hata değildir; fakat “komplikasyon” denmesi incelemeyi bitirmez. Önleyici tedbir, aydınlatma, müdahale standardı ve sorun ortaya çıktıktan sonraki takip değerlendirilir. Bağımsız uzman görüşü tıbbi soruları açıklayabilir; hukuki sorumluluk ve zarar hesabını tek başına kesinleştirmez.

İade ve düzeltme teklifinde risk

Yeni ameliyat, ücretsiz düzeltme, kısmi iade ve bütün taleplerden vazgeçme farklı sonuçlar doğurur. Sağlık açısından yeni müdahalenin uygunluğu ile hukuki sulhun kapsamı ayrı değerlendirilmelidir. Henüz belli olmayan zararları da kapsayan genel ibra, yalnız otel giderinin ödenmesi gibi anlatılmamalıdır.

Yabancı belgeler ve temsil

Yabancı ülkedeki yeni tedavi belgeleri, çeviri, tahsil/temsil yetkisi ve tebligat adresi planlanmalıdır. Apostil her tıbbi kayda aynı şekilde uygulanacak otomatik şart değildir; belgenin türü ve kullanılacağı merci belirleyicidir. Başvuruların bir aracı tarafından yapılması hastanın bütün haklarını o aracıya devretmesi anlamına gelmez.

Şikâyet ile tazminat talebi ayrıdır

Sağlık idaresine yetki veya uygulama şikâyeti, para iadesi/tazminat talebi ve varsa suç duyurusu farklı süreçlerdir. Birine başvurmak diğerini kendiliğinden başlatmaz veya sürelerini korumaz. Talepte hangi davranışın hangi zarara yol açtığı, muhatap ve istenen sonuç ayrı yazılmalıdır.

Sağlık turizmi yetkisi ayrıca kontrol edilir

26 Nisan 2025 tarihli Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik, sağlık kuruluşları ve aracı kuruluşların yetkilendirme ve hizmet standartlarını düzenler. Yalnız seyahat acentesi belgesiyle bütün sağlık turizmi faaliyetlerinin yapılabileceği varsayılmamalıdır. İşlem tarihindeki yetki ve uyum kuralları ile varsa sigortanın kapsamı güncel resmî kayıtlardan kontrol edilmelidir. Bir sigortanın bulunması, her zararın otomatik karşılanacağı anlamına gelmez.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Dosyanızı bir sayfalık olay özeti, tarih çizelgesi ve belge listesiyle hazırlayın. Somut olayın hukuki değerlendirilmesi, belgelerin dosyaya özgü incelenmesini gerektirir.

Bu yayın genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş, başvuru sonucu veya başarı garantisi değildir. Yabancılık unsuru, ülke, tarih, belge, kurum uygulaması ve güncel mevzuat sonucu değiştirebilir. Süreli bir karar veya işlem varsa gecikmeden somut dosya incelemesi alınmalıdır.