Şirket bölünmesi: hukuki ve vergisel sonuçlar

Kısa cevap: Şirket bölünmesi: hukuki ve vergisel sonuçlar

Tam bölünmede şirketin bütün malvarlığı bölünerek devredilir ve bölünen şirket sona erer; kısmi bölünmede yalnız belirlenen bölümler devredilir. Borçların planda bir şirkete yazılması, diğer bütün kanuni sorumlulukların silindiği anlamına gelmez. Ticaret hukuku işlemi ile vergi bakımından avantajlı bölünmenin şartları ayrıca kontrol edilir.

Tam ve kısmi bölünme arasındaki fark

TTK m.159 tam ve kısmi bölünmeyi ayırır. Payların doğrudan ortaklara mı yoksa bölünen şirkete mi verileceği yapı bakımından önemlidir. Devredilecek taşınmaz, sözleşme, borç, teminat, ruhsat ve çalışan ilişkisi tek tek listeye bağlanmalıdır.

### Vergisel kolaylık hangi bölünmeye uygulanır?

TTK’ya göre bölünme yapılması, işlemi kendiliğinden vergisiz hâle getirmez. KVK m.19–20’deki koşullar ayrıca sağlanmalıdır. Kısmi bölünmede en az iki tam yıl elde tutulan iştirak hisseleri veya üretim/hizmet işletmeleri kayıtlı değerle devredilebilir; işletme devrinde faaliyetin devamı için gerekli aktif ve pasifler birlikte geçer. 1 Ocak 2024’ten itibaren taşınmazın tek başına devri bu vergi düzenindeki kısmi bölünme kapsamından çıkarılmıştır; işletmenin ayrılmaz parçası olan taşınmaz ayrı değerlendirilir.

Tam bölünmede m.20/2’nin beyanname ve taahhüt koşulları; kısmi bölünmede m.20/3’ün devralanın vergi borcu sorumluluğu ayrıca uygulanır. Koşulları sağlanan bölünmeden doğan kârın hesaplanmaması, önceki faaliyet kazançlarının veya vergi borçlarının silinmesi değildir. Bu açıklama kurumlar vergisi çerçevesidir; KDV, harç ve işlemin özel koşulları ayrıca kontrol edilir.

Borç hangi şirkete geçer?

Borç tahsis edilen şirket birinci derecede sorumludur. TTK m.176’da, teminatsız alacağın ödenmemesi yanında iflas veya maddede sayılan diğer koşullarda bölünmeye katılan diğer şirketlerin ikinci derecede müteselsil sorumluluğu düzenlenir. Her bölünme için “eski şirket artık sorumlu değil” denemez.

Adım adım ne yapmalısınız?

1. Bölünmenin türünü ve ticari amacını belirleyin. 2. Plan/sözleşme, malvarlığı-borç listesi ve finansal raporları hazırlayın. 3. Ortakların inceleme ve karar sürecini, alacaklı çağrısı ile teminat taleplerini ayrı izleyin. 4. İş sözleşmelerinin geçişini ve çalışan itirazlarını değerlendirin. 5. Tescil sonrası sicil, muhasebe, sözleşme ve ruhsat kayıtlarını eşleştirin.

Süreler ve kritik tarihler

TTK m.174 uyarınca alacaklılar yedişer gün arayla üç ilanla bildirim ve teminat istemeye çağrılır. M.175, ilanların yayımı tarihinden itibaren üç ay içindeki talepleri düzenler; alacağın tehlikeye düşmediğinin ispatı veya koşullarıyla ödeme istisnaları vardır. İlan takvimi, teminat talepleri ve tescil ayrı işlem aşamalarıdır.

Somut senaryo ile düşünün

Varsayımsal örnek: Üretim işletmesi yeni şirkete devredilirken bir tedarikçi alacağının yeni şirkete tahsis edildiğini öğrenir. Önce alacağın plana nasıl yazıldığını ve teminat durumunu kontrol eder. Yeni şirket ödeme yapmazsa diğer şirketlere başvuru, otomatik değil m.176 koşullarına bağlıdır.

Hangi belgeleri hazırlamalısınız?

Plan/sözleşme ve rapor; güncel bilanço; aktif-pasif ve teminat listeleri; alacaklı ve çalışan kayıtları; ilan/bildirim ve talepler; karar ve tescil belgeleri hazırlanır. Vergi çalışmasında KVK m.19–20 bakımından devredilecek işletme veya varlığın niteliği, kayıtlı değerler ve borçlar ayrıca gösterilir.

Çalışanların sözleşme ve alacakları

TTK m.178’de iş sözleşmeleri, işçi itiraz etmedikçe hak ve borçlarıyla devralana geçer. İtiraz halinde sözleşmenin kanuni işten çıkarma süresi sonunda sona ermesi ve o tarihe kadar ifası ile eski/yeni işveren sorumluluğu ayrıca düzenlenir. Bölünme, çalışan alacaklarını yok etme yöntemi değildir.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Dosyanızı kısa olay özeti, tarih çizelgesi ve belge listesiyle hazırlayın. Somut olayın değerlendirilmesi için ofis iletişim bilgilerini kullanabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş, dava sonucu veya başarı garantisi değildir. Her olayın tarafları, belgeleri, süreleri ve güncel mevzuatı farklı olabilir. İşlem yapmadan önce yetkin bir avukattan somut dosya incelemesi almanız önerilir.