Yabancı sermayeli şirkette teknopark ve endüstri bölgesi: başvuru kontrolleri

Kısa cevap

Yabancı sermayeli şirket için teknopark, organize sanayi bölgesi, endüstri bölgesi ve serbest bölge farklı rejimlerdir. Bölgeye kabul, yer tahsisi, faaliyet ruhsatı ve yatırım teşvik belgesi birbirinin yerine geçmez. Destek, şirketin adresinden veya yabancı ortaklığından otomatik doğmaz; faaliyet, gelir, personel ve belge şartları ayrı değerlendirilir.

Bu rehber kimler için?

Türkiye’de yazılım/Ar-Ge, tasarım veya sanayi yatırımı planlayan yabancı sermayeli şirketler için bölge seçimi ve başvuru öncesi kontrol rehberidir. Belirli bir şirketin kabul edileceğini veya 2026’da hangi tutarda destek alacağını hesaplamaz. Bölge kurucusu/yönetici şirket ile bölgede faaliyette bulunacak yatırımcı da farklı sıfatlardır.

Temel şartlar

Teknopark / teknoloji geliştirme bölgesi (4691): Projenin yazılım, Ar-Ge veya tasarım niteliğini, yönetici şirketin kabul kaydını ve gelirle bağını belirleyin. Geçici m.2’deki kazanç istisnası münhasıran uygun bölge faaliyetlerinden doğan kazanç içindir; şirketin her satışına yayılmaz.

Organize sanayi bölgesi / OSB (4562): Sanayi parseli, altyapı, izin ve bölge koşulları incelenir. OSB tüzel kişisinin kanuni muafiyeti, OSB’deki her şirketin tüm kazançlarının vergiden istisna olması demek değildir.

Endüstri bölgesi / özel endüstri bölgesi (4737): Bölgenin ilan kararı ve yatırımcının yer/izin dosyası kontrol edilir. Özel bölge ilanı isteyen başvuru sahibi için m.4/Ç’de alan büyüklüğü, mülkiyet veya kullanım hakkı, yeni yatırım taahhüdü ve ÇED koşulları vardır. Mevcut özel bölgeye katılmak isteyen yatırımcı ile bölgenin ilanını isteyen kişi aynı başvuru değildir. Kanundaki yatırım tutarı yıllık yeniden değerlemeye bağlıdır; tarihsel 750 milyon TL tabanını 2026 tutarı gibi kullanmayın.

Serbest bölge (3218): Faaliyet ruhsatı gerekir. Bakanlığın değerlendirmesi üretim/ihracat odağı, teknoloji, yatırım ve ihracat taahhütleri ile istihdam gibi unsurları kapsar. Teknopark projesi onayı, serbest bölge faaliyet ruhsatı yerine geçmez.

Adım adım süreç

1. Bölgenin ticari adını değil resmî hukuki statüsünü ve yönetici/işletici kuruluşunu doğrulayın. 2. Faaliyeti ve yatırım yerini uygun başvuruya bağlayın: proje kabulü, parsel/yer tahsisi, özel bölge ilanı veya serbest bölge faaliyet ruhsatı. 3. Her desteği ayrı satırda gösterin: yararlanan kişi, faaliyet veya harcama, dayanak hüküm, dönem, belge ve takip yükümlülüğü. 4. 9903 sayılı yatırım teşvik rejimine başvuruluyorsa uygun proje ve teşvik belgesi şartlarını ayrıca inceleyin; belge başvurusundan önceki harcamaların bu rejimde kapsama alınmadığını dikkate alarak takvimi kurun. 5. Kabul yazısını genel vergisizlik belgesi gibi kullanmadan gelir, bordro, izin ve yatırım kayıtlarını ayrı tutun.

Süreler ve kritik tarihler

4691 geçici m.2’de uygun bölge kazançları için belirtilen süre 31 Aralık 2028’e kadardır. Bu tarih proje kabulünün, bütün vergilerin veya her çalışan ücretinin aynı kapsamda olduğu anlamına gelmez. Personel yönünden görev ve zaman kayıtları yanında ücret sınırı ve ilgili destek koşulları ayrıca aranır. 1 Ağustos 2025’te yürürlüğe giren düzenlemede ilgili ücretin brüt asgari ücretin kırk katını aşmayan kısmı üzerinden hesaplanan vergi, asgari ücret istisnasına isabet eden vergi düşülerek stopaj terkini hesabına konu edilir; tüm ücretin sınırsız vergisiz olduğu söylenemez.

9903 m.22’de OSB veya endüstri bölgesinde yapılan teşvik belgeli yatırım için alt bölge avantajı sigorta primi işveren hissesi desteği bakımındandır. Bütün vergi ve destek kalemlerine otomatik uygulanmaz. Önceki kararlara dayalı teşvik belgeleri için geçici m.2’deki ayrı uygulama sürer.

Başvuru, yatırımın başlama/tamamlama tarihi, proje süresi, izinler ve vergi dönemlerini ayrı takip edin. Bu rehber güncel özel bölge yatırım eşiğini, bölge dışı çalışma oranlarını veya bütün personel/teşvik tutarlarını hesaplamaz.

Hazırlanacak belgeler

1. Bölgenin ilan/statü kararı, yönetici/işletici bilgisi ve kabul veya faaliyet ruhsatı. 2. Proje ya da yatırım planı, faaliyet kodu, bütçe, yatırım yeri ve mülkiyet/kullanım belgeleri. 3. Gereken çevre, imar, yapı ve işletme izinleri. 4. Kazanç-faaliyet eşleştirmesi, fikrî hak/lisans kayıtları, fatura ve gider ayrımı. 5. Personelin görevi, çalışma yeri/zamanı ve ücret kayıtları. 6. Varsa teşvik belgesi, dayandığı karar, başvuru tarihi ve destek koşulları. Her belge her rejimde aynı amaçla aranmaz; liste dosyayı ayırmak içindir.

Somut senaryo

Varsayımsal örnek: Teknoparkta kabul edilmiş yazılım projesi yürüten şirket aynı zamanda hazır donanım satsın ve OSB’de fabrika yatırımı planlasın. Yazılım kazancı, donanım satışı ve fabrika yatırımı aynı teşvik kalemi değildir. Fabrikanın OSB adresi proje kabulünün veya yatırım teşvik belgesinin yerini tutmaz; her gelir ve yatırım kendi dayanağıyla incelenir.

En sık yapılan hatalar

1. OSB, endüstri bölgesi, teknopark ve serbest bölge adlarını eş anlamlı kullanmak. 2. Bölge yönetimine tanınan avantajı yatırımcı şirkete aynen aktarmak. 3. 4737’de ek teşvik belirlenebilmesini her yatırımcı için kazanılmış destek saymak. 4. Tarihsel yatırım eşiklerini veya eski teşvik belgesinin oranlarını yeni başvuruya kopyalamak. 5. Yazılım kabulü nedeniyle donanım, ticaret ve bütün personel ücretlerini aynı istisnaya sokmak.

Sınır ötesi dosyalarda ek kontrol

Yabancı ana şirket, Türkiye şirketi/şubesi ve bölge yönetimi arasındaki sözleşmeleri ayırın. Fikrî hak ve lisans gelirinin kime ait olduğu ile projenin nerede yürütüldüğünü kayda bağlayın. Yabancı personelin çalışma statüsü, şirketin bölge kabulünden ayrı kontrol edilmelidir; bu rehber bir çalışma izni değerlendirmesi yapmaz.

Sık sorulan sorular

Soru: Yabancı ortak olmak özel teşvik hakkı verir mi? Yanıt: Tek başına vermez. İlgili başvuru ve destek koşulları ayrıca karşılanmalıdır.

Soru: Özel endüstri bölgesi kurmakla o bölgede yatırım yapmak aynı mı? Yanıt: Hayır. İlan isteyen başvuru sahibinin alan, hak sahipliği ve taahhüt koşulları ile mevcut bölgedeki yatırımcının izin dosyası ayrıdır.

Soru: OSB’de olmak tüm vergilerde alt bölge avantajı sağlar mı? Yanıt: Bu genelleme yapılamaz. 9903 m.22’deki belirli avantaj sigorta primi işveren hissesi desteği bakımındandır ve teşvik belgeli yatırımlara bağlıdır.

Soru: Teknoparkın kazanç istisnası bütün hasılatı kapsar mı? Yanıt: Hayır. Uygun yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetinden doğan kazanç ile diğer faaliyetler ayrılır; personel ve KDV uygulamaları da ayrıca kontrol edilir.

Resmî kaynaklar ve güncellik

Bölge ayrımı için 4691, 4562, 4737 ve 3218 sayılı kanunların farklı işlevleri dikkate alınmıştır. Ek teşvik ile belge kapsamı destekler ayrıca 9903 sayılı Kararın ilgili hükümleriyle değerlendirilir; 4875 ve 6102 sayılı kanunlar tek başına özel bölge teşviklerinin kaynağı değildir.

Ek kaynak kontrolü: 3 Ekim 2026. GİB’nin 4691 metni ve Bakanlığın 4737 pasajları resmî indeks üzerinden; 7419 değişiklik metni, 2026 SBB özeti, 9903 metni ve Mayıs 2026 Ticaret Bakanlığı rehberi doğrudan okunmuştur. Bu kontrol bütün teşvik oranlarının veya özel bölge için 2026 parasal eşiğinin doğrulandığı anlamına gelmez.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Önce bölge türünü ve başvuru sıfatınızı belirleyin; ardından her kabul, izin ve desteği kendi belgesiyle eşleştirin. Taahhüt veya harcama yapmadan önce yatırım yılına ve mevcut belgeye uygulanacak koşulları ilgili kurum ve mali/hukuki danışmanla değerlendirin.

Bu yayın genel başvuru hazırlığı bilgisidir; bölge kabulü, vergi sonucu veya destek tutarı garantisi değildir. Somut dosya, faaliyet ve güncel düzenleme ayrıca incelenmelidir.