Yıllık izin ücreti devreder mi? Kullanılmayan izin ne zaman paraya dönüşür?

Kısa cevap: Yıllık izin ücreti devreder mi? Kullanılmayan izin ne zaman paraya dönüşür?

Kullanılmamış yıllık izin, sırf yıl bittiği için silinmez. İş ilişkisi sürerken dinlenme hakkı olarak korunur; sözleşme herhangi bir nedenle sona erdiğinde hak edilmiş ve kullanılmamış günlerin ücreti, sona erme tarihindeki ücret üzerinden ödenir. İş Kanunu m.53–59 kapsamındaki bu ayrımda, iznin hangi yılda doğduğu ile para alacağına dönüştüğü tarih aynı değildir. İşveren izni sonraki hizmet yılında kullandırmakla yükümlüdür; günlerin birikmiş olması izni sürekli erteleme hakkı vermez.

Kapsamı ve benzer işlemlerden ayrımı

Çalışma devam ediyorsa talep, izin bakiyesinin doğru kaydı ve iznin kullandırılmasıdır. Para ödenmesi yıllık dinlenme hakkını kendiliğinden tüketmez. Sözleşme sona ermişse kullanılmayan izin ücreti gündeme gelir; işçinin istifa etmesi veya işverenin haklı nedenle feshi, bu alacağı tek başına ortadan kaldırmaz.

İşveren değişikliğini de ayırın: işyeri devri veya aynı işyerinde alt işveren değişmesi, hizmet geçmişinin her durumda sıfırlandığı anlamına gelmez. Aynı işyerindeki alt işveren sürelerinin izin hesabına katılması m.56’da ayrıca düzenlenmiştir.

Şartlar ve kontrol kriterleri

Her hak ediş yılı için üç kayıt çıkarın: hak edilen gün, gerçekten kullanılan gün ve kalan gün. Kanuni asgari gün sayısı hizmet süresi ve yaşa göre belirlenir; sözleşmeyle tanınan daha uzun izin saklıdır. İş Kanunu dışındaki çalışma rejimlerinde ve niteliği gereği bir yıldan az süren mevsimlik/kampanya işlerinde aynı hesabı doğrudan kullanmayın.

İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmayan günlerin ücreti, kural olarak sözleşmenin sona erdiği tarihteki son çıplak brüt ücret üzerinden hesaplanır. İkramiye, prim ve sosyal yardımları yıllık izin ücreti hesabına otomatik eklemeyin; aksine bir işyeri düzenlemesi varsa ayrıca inceleyin. Gün bakiyesini ve esas ücretin dayanağını ayrı belgelerle gösterin.

İşveren izin kayıt belgesi tutmalı ve iznin kullandırıldığını imzalı izin defteri veya eşdeğer belgeyle ispatlamalıdır. İşçinin imzasını ve işveren onayını taşıyan izin talep veya kullanım formu, içeriğine göre delil olabilir; form yalnızca talebi gösteriyorsa ya da belirtilen günlerde fiilî çalışmaya ilişkin puantaj, vardiya veya iş teslim kayıtları varsa tüm belgeleri birlikte değerlendirin. Tek bir form bu çelişkiyi kendiliğinden çözmez.

Adım adım ne yapmalısınız?

Çalışıyorsanız kalan günleri ve kullanmak istediğiniz dönemi işverene yazılı iletin; yanıt ve kayıt düzeltme taleplerini saklayın. Ayrıldıysanız sona erme tarihini, kalan günleri ve o tarihteki ücretin kaynağını belirleyin.

Ödenmeyen izin ücreti için iş mahkemesinde alacak davasından önce 7036 sayılı Kanun m.3 uyarınca arabulucuya başvuru dava şartıdır. Başvuruda yıllık izin ücretini diğer ücret ve tazminatlardan ayrı belirtin; anlaşma olmazsa son tutanakla dava yolunu değerlendirin. İşe iade için öngörülen özel kısa süreyi yıllık izin alacağının genel süresiyle karıştırmayın.

Süreler ve kritik tarihler

İzin ücreti alacağının zamanaşımı, sözleşmenin sona erdiği tarihte başlar. 25 Ekim 2017 sonrasında sona eren sözleşmeler için süre beş yıldır (4857 m.59, Ek m.3). Daha eski sona ermelerde Geçici m.8’in geçiş kuralı uygulanır; bugün açılacak bir dosyada kesilme veya durma sebepleri de ayrıca incelenir.

Arabuluculuk bürosuna başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı durur (7036 m.3/17). İşverene yalnız talep yazısı göndermek ile arabulucuya başvurmak aynı süre etkisine sahip değildir. Çalışma sürerken her yıl için ayrı bir beş yıllık izin silme hesabı yapmayın.

Somut senaryo ile düşünün

Örneğin işveren kayıtlarında çalışan 10 gün izinde görünmesine rağmen aynı günlere ait düzenli vardiya, iş teslimi ve yazışmalar bulunuyorsa, kayıt ile fiilî çalışma arasında çelişki vardır. Önce bu 10 günün hangi yılın bakiyesinden düşüldüğünü belirleyin. Çelişki çözülmeden bu günleri kesin kullanılmış veya kesin alacak saymayın.

Sözleşme sona erdiğinde kullanılmadığı belirlenen günler, ait oldukları yılın eski ücretiyle değil sona erme tarihindeki ücretle değerlendirilir.

Hangi belgeleri hazırlamalısınız?

İşe giriş ve ayrılış kayıtları; sözleşme ve varsa toplu iş sözleşmesi; izin defteri ve imzalı izin formları; puantaj; ücret bordroları; banka ödeme kayıtları; tartışmalı günlerdeki çalışma kayıtları; fesih bildirimi ve varsa arabuluculuk son tutanağını hazırlayın. Her belgeyi ilgili hizmet yılına bağlayın.

Banka hareketi ücretin ödendiğini gösterebilir, fakat tek başına yıllık iznin fiilen kullanıldığını göstermez. Asıl belgeleri koruyun; eksik bir izin kaydını geriye dönük belge üreterek tamamlamayın.

En sık yapılan hatalar

“Yıl sonunda izin sıfırlanır”, “istifa eden izin ücretini alamaz” ve “bordroda ödeme varsa izin kullanılmıştır” varsayımlarıyla hareket etmeyin. Kıdem tazminatı hesabındaki bütün yan ödemeleri izin ücreti hesabına otomatik taşımayın; gün bakiyesi, esas ücret, kesintiler ve önceki ödemeleri ayrı gösterin.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Önce iş ilişkisinin sürüp sürmediğini belirleyin. Çalışıyorsanız izin kullanımı ve kayıt düzeltmesine, ayrıldıysanız kalan günlerin ücreti ve başvuru süresine odaklanın. İzin günlerinin hesabı için yıllık izin rehberine geçebilirsiniz.

Bu metin genel bilgilendirmedir; kişisel alacak hesabı veya sonuç garantisi değildir.