Bu rehber kimler için?
Bu içerik şirketler ve ticaret alanında genel bilgilendirme ve dosya hazırlığı içindir. Kesin sonuç, kişiye özel hukuki görüş veya başarı garantisi üretmez; güncel mevzuat ve somut belge incelemesi gerekir.
Kaynak ve inceleme kaydına git ↓Kısa cevap: Aile şirketi anayasası nasıl hazırlanır ve bağlayıcı olur mu?
Aile şirketi anayasası, ailenin şirkette çalışma, yönetim, pay sahipliği ve kuşak değişimi konusunda ortak kurallarını yazıya döker. Adında “anayasa” bulunması ona kanun gücü vermez. Bazı hükümler aile içi ilke, bazıları imzalayanlar arasında sözleşmesel taahhüt olabilir; şirketi ve organlarını bağlayacak işlemler ayrıca doğru hukuki biçimde kurulmalıdır.
Kapsamı ve benzer işlemlerden ayrımı
Üç belgeyi ayırın: aile anayasası ortak yaklaşımı; pay sahipleri sözleşmesi tarafların hak ve borçlarını; şirketin esas/şirket sözleşmesi ise kanunun izin verdiği şirket düzenini belirler. Aile konseyi kararı, sırf bütün aile imzaladı diye genel kurul veya yönetim kurulu kararının yerine geçmez.
Şartlar ve kontrol kriterleri
Her kuralın yanında kime uygulanacağını, kimin karar vereceğini ve ihlalin sonucunu yazın. Şirkette işe giriş için eğitim/deneyim şartı; ücret için görev ve performans ölçütü; pay devri için teklif, değerleme ve ödeme yöntemi; uyuşmazlıkta görüşme ve çözüm basamakları örnek başlıklardır. TBK m.26–27 sınırları, şirket türünün emredici hükümleri ve kişilik hakları korunmalıdır.
Adım adım ne yapmalısınız?
Önce mevcut payları, oy haklarını, yönetim ve temsil yetkisini çıkarın. Sonra çalışmak isteyen aile üyeleri, şirketten çıkış, ölüm ve karar tıkanması senaryolarını konuşun. Her uzlaşmayı uygun belgeye yerleştirin: yalnız ilke metnine yazmakla yetinilecek konu ile ayrı sözleşme veya şirket organı kararı gerektiren konu ayrılmalıdır. İmza öncesi belgeler arasındaki çelişkileri giderin.
Süreler ve kritik tarihler
Aile anayasası için tek bir kanuni yenileme süresi yoktur. Gözden geçirme tarihini ve değişiklik usulünü metinde kararlaştırabilirsiniz. Ancak metni uygulamak için gereken pay devri, esas sözleşme değişikliği, organ kararı, tescil veya bildirimlerin kendi şekil ve süre şartları vardır. Aile içi toplantı bu işlemleri tamamlamış sayılmaz.
Somut senaryo ile düşünün
Kurucu, yalnız şirkette çalışan çocuğun ileride yönetici olmasını istiyor. Bu hedef için işe giriş ve liyakat ilkesi yazılabilir; fakat yönetici seçimini şirketin yetkili organı yapmalıdır. Aynı şekilde “kardeş ayrılırsa payını bize satar” cümlesi, bedel ve ödeme yöntemi ile gerekli devir şekli kurulmadan tek başına güvenli bir çıkış düzeni değildir.
Hangi belgeleri hazırlamalısınız?
Güncel şirket sözleşmesi ve ticaret sicili kayıtları, pay sahipliği tablosu, mevcut ortaklar sözleşmeleri, imtiyazlar, yönetim/temsil kararları ve aile üyelerinin şirketle iş ilişkilerini hazırlayın. Miras planı, pay devri ve aile hukukuna ilişkin sonuçları ayrı inceleyin; yalnız aile anayasası imzalayarak bunların tümünün çözüldüğünü varsaymayın.
En sık yapılan hatalar
Limited şirket payını devretme borcu doğuran işlemlerde TTK m.595’in yazılı şekil ve imzaların noter onayı şartını gözden kaçırmak; aile konseyiyle şirket organının yetkisini karıştırmak; şirket kâr payı ile çalışanın ücretini aynı ödeme sanmak; yeni aile üyesi veya pay sahibinin eski metne kendiliğinden taraf olduğunu kabul etmek.
Sonraki adım ve sorumluluk reddi
Hazırlanan her kuralı “ilke”, “taraflar arası taahhüt” veya “ayrıca şirket işlemi gerektirir” şeklinde değerlendirin. Metni uygulayacak sorumluyu, ilk kontrol tarihini ve diğer belgelerde yapılacak işlemleri belirleyin. Bağlayıcılık, başlığa göre değil hüküm, taraflar, şekil ve emredici kurallar birlikte incelenerek belirlenir.
Hangi bilgi, hangi kaynağa dayanıyor?
Kaynaklar, kapsam ve güncellik notları aşağıda gösterilir.
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ↗
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; güncel madde metni, değişiklik yürürlükleri ve konuya özgü resmî uygulama kaynakları · Kaynak kaydı: 2026-09-18
- Konuya ilişkin güncel mevzuat ve resmî uygulama çerçevesinin kontrolü
- Metnin kapsam, istisna ve usul sınırlarının incelenmesi
Bu kayıt resmî metin veya kurum kaynağını gösterir. Somut olay, yürürlük zinciri ve güncel uygulama ayrıca değerlendirilmelidir.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ↗
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu; güncel madde metni, değişiklik yürürlükleri ve konuya özgü resmî uygulama kaynakları · Kaynak kaydı: 2026-09-18
- Konuya ilişkin güncel mevzuat ve resmî uygulama çerçevesinin kontrolü
- Metnin kapsam, istisna ve usul sınırlarının incelenmesi
Bu kayıt resmî metin veya kurum kaynağını gösterir. Somut olay, yürürlük zinciri ve güncel uygulama ayrıca değerlendirilmelidir.
- Aile şirketi — belirli hüküm kontrolü ↗
TBK m.26–27 · Kaynak kaydı: 2026-10-03
- Sözleşme serbestisi emredici hükümler ve diğer geçerlilik sınırları içindedir.
Yalnız belirtilen hüküm ve konu kontrol edildi; bütün mevzuat ve içtihat zincirinin güncel hukukçu incelemesi değildir.
- Aile şirketi — belirli hüküm kontrolü ↗
TTK m.375,595 · Kaynak kaydı: 2026-10-03
- Şirket organlarının devredilemez yetkileri ve limited pay devrinin özel şekli aile metniyle bertaraf edilemez.
Resmî PDF eski hükümler de içerir. Yalnız devredilemez yetki ilkesi ve m.595 yazılı şekil/noter imzası ayrımı kullanıldı; tüm TTK için güncel kaynak sayılmaz.
Yayın onayı: Av. Mertcan Turan tarafından verilmiştir. Yayın onayı ile kaynakların güncellik kontrolü farklıdır. Kaynak kayıtlarındaki tarih ve sınırlamaları inceleyin; işlem öncesinde yürürlükteki mevzuatı doğrulayın.
Sorumluluk reddi ve kullanım beyanı
Bu yayın genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye veya dosyaya özgü hukuki görüş, hukuki hizmet ya da sonuç garantisi değildir. Mevzuat ve uygulama değişebilir; somut olayın özellikleri ayrıca değerlendirilmelidir.
İçeriği okumak, video izlemek, belge oluşturmak veya aracı kullanmak avukatlık ilişkisi kurmaz. Süreli işlemler için bu siteden yanıt veya randevu onayı beklemeyin. Bu beyan emredici mevzuattan doğan ve hukuken sınırlandırılamayan yükümlülükleri ortadan kaldırmaz.
Yayın ve kullanım ilkeleri ↗MESLEKİ VE İLETİŞİM BİLGİLERİ
Av. Mertcan Turan
İzmir Barosu · Sicil 17004 · Bornova, İzmir
Bu bölüm yalnız kimlik ve iletişim bilgisi sunar. İçeriğin okunması avukatlık ilişkisi kurmaz; sonuç veya hizmet taahhüdü içermez.
Mertcan Turan Hukuk ve Danışmanlık OfisiBornova · İzmir