Basiretli tacir ölçütü ve şirket yöneticisinin özen borcu

Kısa cevap: Tacirin ve yöneticinin yükümlülüğü nasıl ayrılır?

Basiretli tacir ölçütü ile şirket yöneticisinin özen borcu aynı düzenleme değildir. TTK m.18/2 ticari faaliyette tacire uygulanır; şirket yöneticisi yalnız görevi nedeniyle tacir sayılmaz. Anonim şirket yönetim kurulu üyeleri ve yönetimle görevli kişiler için m.369’daki tedbirli yönetici özeni ve şirket menfaatini gözetme borcu esas alınır. Şirketin zarar etmesi tek başına yöneticinin kişisel sorumluluğunu göstermez.

Kapsamı ve benzer işlemlerden ayrımı

Şirketin üçüncü kişiyle yaptığı sözleşmedeki sorumluluğu ile yöneticinin şirkete, pay sahibine veya alacaklıya karşı sorumluluğunu ayırın. Anonim şirket yöneticileri bakımından TTK m.369 ve 553; limited şirket müdürleri bakımından m.626 ve ilgili sorumluluk hükümleri birlikte değerlendirilir. İşletme riski, görevin ihlali ve çıkar çatışması farklı sorulardır.

Şartlar ve kontrol kriterleri

Hangi görev veya yükümlülüğün ihlal edildiği açıkça gösterilmelidir. Karar alınırken elde bulunan bilgiler, makul araştırma, alternatifler, uzman görüşleri ve çıkar çatışmaları incelenir. Zararın varlığı, yöneticinin kusurlu davranışı ve bu davranışla zarar arasındaki bağ ayrıca açıklanmalıdır. Sonradan ortaya çıkan her olumsuz gelişmeyi karar tarihinde biliniyormuş gibi değerlendirmeyin.

Adım adım ne yapmalısınız?

Önce şirket türünü ve karar veren kişinin görevini belirleyin. Kararı, toplantı tutanağını, muhalefet şerhlerini, yetki devrini ve karar öncesi raporları birlikte okuyun. Ardından talebin şirket zararının giderilmesi mi, doğrudan kişisel zarar mı, yoksa bir kararın geçersizliği mi olduğunu ayırın. İbra kararının kapsamını görmeden bütün sorumluluğun sona erdiği sonucuna varmayın.

Süreler ve kritik tarihler

Sorumluluk davası, ibra kararının etkisi ve genel kurul kararının iptali aynı süreye tabi değildir. Karar, zarar ve sorumlu kişinin öğrenildiği tarihleri; ibra/genel kurul kararını ve dava hakkını kullanan kişinin sıfatını ayrı kaydedin. Bu yazıdaki özen ölçütünden hareketle karar iptali veya sorumluluk davası için otomatik süre hesabı yapmayın; ilgili dava türünün özel hükmünü kontrol edin.

Somut senaryo ile düşünün

Yönetim kurulu kur riski taşıyan sözleşmeyi onaylıyor ve kur artıyor. Karar anındaki öngörülebilirlik ve alınan önlemler sonuca göre değil sürece göre incelenir.

Bu senaryo yalnızca hangi kayıtların ve ayrımların inceleneceğini gösterir; gerçek dosyada karşı tarafın iddiaları ve ek deliller farklı olabilir.

Hangi belgeleri hazırlamalısınız?

Yönetim kurulu veya müdür kararı, toplantı ve katılım kayıtları, yetki devri belgeleri, karar öncesi finansal raporlar, risk değerlendirmeleri, sözleşme ve ödeme kayıtları ile varsa ibra kararını hazırlayın. Karardan sonra hazırlanan açıklamaları karar anındaki belgelerden ayırın.

En sık yapılan hatalar

Şirketin borcunu yöneticinin otomatik kişisel borcu saymayın. Basiretli tacir ölçütünü her yöneticinin tek sorumluluk ölçütü gibi kullanmayın. İyi sonuç çıkmasını görevlerin doğru yerine getirildiğinin, kötü sonuç çıkmasını da ihlalin kesin kanıtı kabul etmeyin.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Dosyanızı kısa olay özeti, tarih çizelgesi ve belge listesiyle hazırlayın. Somut olayın değerlendirilmesi için ofis iletişim bilgilerini kullanabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş, dava sonucu veya başarı garantisi değildir. Her olayın tarafları, belgeleri, süreleri ve güncel mevzuatı farklı olabilir. İşlem yapmadan önce yetkin bir avukattan somut dosya incelemesi almanız önerilir.