İş sözleşmesindeki başka işte çalışma yasağı ve ihlali

Kısa cevap: İş sözleşmesindeki başka işte çalışma yasağı ve ihlali

İşçinin ikinci bir işte çalışması her durumda yasak değildir; fakat iş sözleşmesi sürerken sadakat borcuna aykırı yan iş yapması ve işvereniyle rekabete girmesi yasaktır. Sözleşmedeki izin veya yasak hükmü, yapılan işin gerçek kapsamı ve işverenin korunabilir menfaati birlikte değerlendirilir. Başka işte çalışma tespiti tek başına her olayda tazminatsız fesih sonucu doğurmaz.

Kapsamı ve benzer işlemlerden ayrımı

İş ilişkisi sürerken TBK m.396’daki sadakat ve sır saklama borcu uygulanır. İşten ayrıldıktan sonraki rekabet yasağı ise TBK m.444–447’nin yazılılık, korunabilir menfaat ve kapsam koşullarına bağlı ayrı bir konudur. İlişki sonrası yasak için öngörülen şartları, devam eden iş ilişkisindeki sadakat borcuyla karıştırmayın.

Şartlar ve kontrol kriterleri

Yan işin kime, hangi hizmet için, ne zaman ve hangi araçlarla yapıldığını belirleyin. İşverenin müşterileri, fiyat bilgileri, yazılımı veya diğer sırları kullanılıyor mu? Ana işin ifası, dinlenme ve güvenlik etkileniyor mu? Sözleşmedeki bildirim/izin koşulu ne söylüyor ve işverene daha önce ne bildirildi? Bu soruların her biri ayrı delil gerektirir.

Adım adım ne yapmalısınız?

İş sözleşmesini, yan iş hükmünü ve işyeri politikasını birlikte okuyun. Yan işin kapsamını müşteri sırrını gereksiz paylaşmadan açıklayın; izin gerekiyorsa yazılı başvuru ve cevabı saklayın. İhlal ileri sürülmüşse hangi davranışın ne zaman yapıldığını ve fesih gerekçesini karşılaştırın. Cezai şart yazılmış olması tahsil edileceğini tek başına göstermez; yalnız işçi aleyhine öngörülen ceza koşulu ve ilişki sonrası rekabet yasağına özgü hükümler ayrıca incelenir.

Süreler ve kritik tarihler

İş güvencesi kapsamında işe iade istenecekse fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulur. Anlaşma olmazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılır. Alacak taleplerinin süreleri farklıdır.

İşverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılığa dayanarak derhal feshi bakımından m.26’daki öğrenmeden itibaren altı işgünü ve fiilden itibaren bir yıl kuralı değerlendirilir. İşçinin maddi çıkar sağladığı durumda bir yıllık sınır uygulanmaz; öğrenmenin kim tarafından ne zaman gerçekleştiği ve devam eden ihlal ayrıca incelenir.

Somut senaryo ile düşünün

Bir çalışan hafta sonu aynı sektörde serbest iş yapıyor, işverenin müşterilerini almıyor olsun. Bu tek bilgiyle “ihlal yok” denilemez. Hizmetin gerçekten rakip faaliyeti olup olmadığı, şirket bilgisinin kullanımı, ana işe etkisi ve izin düzeni ayrı değerlendirilir. Buna karşılık yalnız aynı meslekte ek gelir elde edilmesi de inceleme yapılmadan fesih gerekçesi sayılmamalıdır.

Hangi belgeleri hazırlamalısınız?

İş sözleşmesi, politika metni ve kabul kaydı; yan işin kapsamını gösteren sözleşme; çalışma saatleri; izin/bildirim yazışmaları; savunma istemi, savunma ve fesih bildirimi hazırlanmalıdır. Başkasının hesaplarına erişmeyin; gerekli kayıtları hukuka uygun yoldan koruyun.

En sık yapılan hatalar

Sözleşmedeki her geniş yasağı tartışmasız geçerli saymayın. Hafta sonu çalışmanın bütün yükümlülüklerden muaf olduğunu düşünmeyin. Fesih bildirimi aldıysanız işverenden cevap beklerken işe iade süresini kaçırmayın.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Dosyanızı kısa olay özeti, tarih çizelgesi ve belge listesiyle hazırlayın. Somut olayın değerlendirilmesi için ofis iletişim bilgilerini kullanabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş, dava sonucu veya başarı garantisi değildir. Her olayın tarafları, belgeleri, süreleri ve güncel mevzuatı farklı olabilir. İşlem yapmadan önce yetkin bir avukattan somut dosya incelemesi almanız önerilir.