Doğum yapan çalışanın süt izni, yarım gün ve ücretsiz izin hakları

Süreci bir bakışta görün

1. 1İşverene yazılı talep ve tarih verin

   Belgenin düzenlenme, tebliğ ve öğrenme tarihlerini ayrı kaydedin; hangi sürenin uygulanacağını işlem öncesinde güncel resmî metinden doğrulayın.

2. 2İzin/çalışma modelini seçin

   Olayın ilgili belgelerini, taraflarını ve tarihlerini bir araya getirin; işlem ve başvuru koşullarını somut dosya ile güncel resmî metinden ayrıca doğrulayın.

3. 3Puantaj ve ücret kayıtlarını kontrol edin

   Belgenin tüm sayfalarını, tarihini, kaynağını ve eklerini aynı dosyada koruyun; eksik veya doğrulanmamış noktaları ayrıca işaretleyin.

4. 4Ret veya ayrımcılık varsa başvuru yolunu değerlendirin

   İstenen sonucu, muhatabı ve kullanılacak kanalı açıkça yazın; başvuru yeri ve süresini somut belgeyle güncel resmî kaynaktan teyit edin.

Birbirine karıştırılmaması gerekenler

Kısa cevap: Doğum yapan çalışanın süt izni, yarım gün ve ücretsiz izin hakları

İşçi statüsünde süt izni, doğum sonrası yarım çalışma, altı aya kadar ücretsiz izin ve ebeveynin kısmi çalışması ayrı haklardır. Süt izni, kadın işçiye bir yaşından küçük çocuğunu emzirmesi için günlük toplam bir buçuk saat verilir. Yarım çalışma döneminde ayrıca süt izni uygulanmaz. Memurların izin rejimiyle bu kuralları karıştırmayın.

Kapsamı ve benzer işlemlerden ayrımı

İş Kanunu 74’ün analık ve süt izni hükümleri iş sözleşmesiyle çalışan, Kanun kapsamında olan veya olmayan işçilere uygulanır. Kamu işyerinde işçi olmak, memur olmakla aynı değildir. İşverenden izin hakkı, SGK analık ödeneği ve İŞKUR yarım çalışma ödeneği ayrı koşullara bağlıdır; birinin varlığı ötekinin otomatik ödendiğini göstermez.

Şartlar ve kontrol kriterleri

Çalışma statüsünü, doğum tarihini, kaçıncı doğum olduğunu, çoğul doğum/engellilik ve evlat edinme durumunu belirleyin. 1 Mayıs 2026 değişikliğiyle m. 74’te analık izni doğumdan önce sekiz, sonra on altı hafta olmak üzere toplam yirmi dört haftadır; çoğul gebelikte toplam yirmi altı haftadır. Hekim onayıyla doğumdan önceki iki haftaya kadar çalışma ve erken doğum hâlindeki aktarımlar ayrıca değerlendirilir. Eski on altı haftalık toplamı güncel genel kural gibi kullanmayın.

Adım adım ne yapmalısınız?

İşverene hangi hakkı, hangi başlangıç tarihinde kullanmak istediğinizi yazılı bildirin. Süt izninin saatlerini ve bölünmesini işçi belirler; bu süre günlük çalışma süresinden sayılır. Vardiya planı hakkı ortadan kaldırmaz. Yarım çalışmada haftalık sürenin yarısı kadar ücretsiz izin söz konusudur; ücret ve varsa ödeneğin kayıtlarını ayrı kontrol edin.

Süreler ve kritik tarihler

Doğum sonrası analık izni bitiminden itibaren, çocuk hayattaysa ve kadın işçi talep ederse ilk doğumda altmış, ikinci doğumda yüz yirmi, sonraki doğumlarda yüz seksen gün boyunca haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilir. Çoğul doğumda otuz gün eklenir; çocuk engelli doğmuşsa süre üç yüz altmış gündür. Üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya erkek işçiler de m. 74’teki koşullarla yararlanır. Bu kullanım sırasında süt izni hükümleri uygulanmaz.

Kadın işçinin talebiyle yirmi dört/çoğul gebelikte yirmi altı haftalık süreden sonra altı aya kadar ücretsiz izin ayrı bir haktır; yıllık ücretli izin hesabında dikkate alınmaz. Üç yaşını doldurmamış çocuğun evlat edinilmesinde altı aya kadar ücretsiz izin, eşlerden birine veya evlat edinene verilir. İŞKUR ödeneği için prim ve başvuru koşulları izin talebinden ayrıdır.

Somut senaryo ile düşünün

Tam süreli çalışan ve bir yaşından küçük çocuğunu emziren kadın işçi süt izni talep ettiğinde, işveren “vardiya yoğun, yıllık izninden düşeriz” diyemez. Günlük bir buçuk saat çalışma süresinden sayılır. İşçi m. 74’teki yarım çalışma düzenine geçtiyse aynı dönemde bir de süt izni eklenmez; iki çalışma modeli ayrı değerlendirilir.

Hangi belgeleri hazırlamalısınız?

Doğum/evlat edinme ve gerekiyorsa ilgili sağlık belgesi, çalışma sözleşmesi/statü kaydı, analık izninin başlangıç-bitişi, yazılı talep ve işveren cevabı, puantaj/bordro ile ödenek başvuru kayıtlarını hazırlayın. Sağlık ve çocuk verilerini yalnız gerekli kişi ve yetkili kanallarla paylaşın.

En sık yapılan hatalar

Yarım çalışmayı okul çağına kadar kısmi çalışmayla karıştırmak; bütün doğum haklarını işverenin onayına bağlı saymak; süt iznini yıllık izinden düşmek ve SGK/İŞKUR ödeneğini tam ücret garantisi sanmak önemli hatalardır. M. 13’teki ebeveyn kısmi çalışması, ilgili izinlerden sonra zorunlu ilköğretim çağının başladığı tarihi izleyen ay başına kadar uygulanabilecek ayrı düzenlemedir; en az bir ay önce yazılı bildirim, diğer ebeveynin çalışma durumu ve yönetmelikteki istisna/sektör koşulları incelenir.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Seçtiğiniz hakkı ve tarih aralığını açıkça yazın; ret gerekçesini ve fiili uygulamayı saklayın. 2026 geçiş düzenlemesinin geçmiş izinler için özel şartları ve sınırlı talep dönemi vardır; bugünkü yeni doğumla aynı kabul edilmemelidir. Bu rehber genel bilgilendirmedir; statü, izin ve ödenek koşulları birlikte değerlendirilir.