Franchise sözleşmesinde haklar ve fesih

Kısa cevap: Franchise sözleşmesinde haklar ve fesih

Franchise sözleşmesinde haklar, yalnız markayı kullanmaktan ibaret değildir: işletme sistemi, eğitim ve destek, tedarik, bölge, ücretler ve denetim yükümlülükleri birlikte okunur. Fesihte ise sürenin dolması, sözleşmedeki olağan çıkış ve ihlal nedeniyle erken fesih ayrılır. Düşük ciro veya anlaşmazlık tek başına her sözleşmeden cezasız çıkış hakkı vermez.

Kapsamı ve sınırları baştan belirleyin

Franchise alan genellikle kendi işletmesini yürütürken markayı ve iş modelini sözleşmeyle kullanır. Bayilik, acentelik, marka lisansı ve franchise aynı kapsamı taşımayabilir. Sözleşmenin adı yerine kimin neyi sağladığına, riski ve müşterilerle ilişkileri kimin taşıdığına bakın. Marka kullanım hakkı ile işyeri kirası veya kredi sözleşmesi ayrı yükümlülükler doğurabilir.

Şartlar ve kontrol kriterleri

İmzadan önce şu noktaları açıklaştırın: giriş bedeli ve sürekli ücretler, cironun tanımı, reklam katkısı, zorunlu tedarik ve fiyatlama, bölge münhasırlığı, satış hedefleri, destek ve eğitim, denetim, yenileme ve fesih. Kârlılık sunumundaki varsayımları sözleşmedeki taahhütlerden ayırın. Standart sözleşme hükümleri de emredici hukuk ve genel işlem koşulları denetiminin dışında değildir.

Adım adım ne yapmalısınız?

1. Sözleşme, ekler, işletme el kitabı ve sonradan bildirilen değişiklikleri birlikte alın. 2. İhlal iddiasını hangi yükümlülük, tarih ve kayıtla desteklediğinizi yazın. 3. Bildirim, giderim süresi ve erken fesih koşullarını inceleyin; yalnız dükkânı kapatarak sözleşmenin bittiğini varsaymayın. 4. Stok, tabela, marka kullanımı, müşteri verisi, ekipman ve teminatların fesih sonrası durumunu planlayın. 5. Ödenmiş/ödenmemiş ücret, zarar ve ceza koşulu taleplerini ayrı hesaplayın.

Süreler ve kritik tarihler

Bütün franchise sözleşmeleri için tek bir fesih bildirim süresi yoktur. Belirli/belirsiz süre, yenileme hükmü ve fesih nedeni birlikte incelenir. Temerrütte ek süre gerekip gerekmediği ile sürekli edimli sözleşmenin sona erdirilmesi TBK m.123–126 bakımından ayrıca değerlendirilir. İhtar, sözleşmedeki usule ve tacirler için ilgili bildirim hükümlerine uygun planlanmalıdır.

Somut senaryo ile düşünün

Varsayımsal örnek: Marka sahibi düzenli ürün tedariki taahhüt ettiği hâlde sevkiyatı kesmiş; işletmeci de ücret ödemeyi durdurmuş olsun. Her iki yükümlülük, kesintinin nedeni, bildirimler ve giderim imkânı ayrı incelenir. Bir tarafın ihlali diğer tarafın bütün ödemeleri süresiz durdurmasını otomatik olarak haklı kılmaz.

Hangi belgeleri hazırlamalısınız?

İmzalı sözleşme ve ekleri, marka yetkisi, başlangıç sunumları, eğitim/destek kayıtları, sipariş ve tedarik belgeleri, ciro/ücret hesapları, denetim raporları, ihtarlar ve fesih yazısını bir araya getirin. Hangi el kitabı veya değişiklik metninin ne zaman teslim edildiğini gösterin. Asılları koruyun; ticari sır ve müşteri verisini gereksiz paylaşmayın.

En sık yapılan hatalar

Bölge kısıtı, yeniden satış fiyatı ve rekabet etmeme hükmünü sırf sözleşmede yazıyor diye sınırsız geçerli saymayın. Rekabet Kurumunun dikey anlaşma kılavuzu franchise ve rekabet kısıtlarını ayrı inceler; muafiyet ve yasakların kapsamı sözleşmeye göre değerlendirilir. Fesihte yatırılan bütün paranın geri alınacağı veya bütün ceza koşullarının aynen uygulanacağı sonucunu da peşinen kurmayın.

Sonraki adım ve sorumluluk reddi

Dosyanızı kısa olay özeti, tarih çizelgesi ve belge listesiyle hazırlayın. Somut olayın değerlendirilmesi için ofis iletişim bilgilerini kullanabilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş, dava sonucu veya başarı garantisi değildir. Her olayın tarafları, belgeleri, süreleri ve güncel mevzuatı farklı olabilir. İşlem yapmadan önce yetkin bir avukattan somut dosya incelemesi almanız önerilir.