Dolandırıcılık suçu: hile, dijital yöntemler ve mağdurun ilk adımları

Kısa yanıt: Dolandırıcılıkta önce neye bakılır?

Para gönderdiniz, ürün gelmedi veya hesabınıza gelen para nedeniyle ifadeye çağrıldınız. İlk iş, para hareketini ve onu doğuran konuşmaları birlikte korumaktır. Dolandırıcılık değerlendirmesi, yalnızca paranın kimin hesabına yattığına değil, hileye, kişinin bilgisine ve olay içindeki rolüne dayanır.

Dolandırıcılık şüphesinde ilk olarak ne yapılmalı

Yeni bir ödeme yapmayın; dekontları, ilanı ve yazışmaların tamamını saklayın. Para az önce gönderildiyse bankanın resmî kanalına ulaşarak işlemi ve dolandırıcılık şüphesini bildirin, ardından kolluğa veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurun. Bankaya bildirim ceza başvurusunun yerine geçmez. Hesabınızın başkasının işleminde kullanıldığı söyleniyorsa hesabın kim tarafından, hangi cihazla ve hangi tarihte kullanıldığını gösteren kayıtları koruyun.

TCK 157 kapsamında temel dolandırıcılığın cezası 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıdır. Nitelikli hâllerde TCK 158 uygulanır; bazı durumlarda hapis alt sınırı 4 yıldır. Bu aralıklar, tek bir kişinin kesin alacağı ceza veya cezaevinde kalacağı süre değildir. Önce fiilin doğru maddeye yerleştirilmesi gerekir.

• Dekont, işlem referansı, alıcı hesap ve tam yazışmaları birlikte saklayın. • Yeni ödeme yapmadan bankanın resmî kanalından bildirim oluşturun. • Kolluk veya savcılık başvurusunda hileli davranışı ve para akışını tarih sırasıyla açıklayın. • İfadeye çağrıldıysanız çağrı belgesi ve hesabın kullanım kayıtlarıyla hazırlanın.

Ödenmeyen borç veya teslim edilmeyen ürün ne zaman suç olur

Dolandırıcılıkta hileli davranış, bu davranışla aldatılma, mağdurun ya da başka birinin zararı ve failin ya da bir başkasının yararı birlikte değerlendirilir. Hile ile para veya malın verilmesi arasında bağlantı bulunmalıdır. Sadece borcun zamanında ödenmemesi, sözleşmenin yerine getirilmemesi veya ticari zarara uğranması bu unsurları kendiliğinden kanıtlamaz.

Örneğin gerçek bir işyerinden alınan ürünün üretim sorunu nedeniyle gecikmesinde sözleşme, stok ve tedarik kayıtları önem taşır. Buna karşılık gerçekte bulunmayan bir ürün için başkasının fotoğraflarını kullanmak, sahte kargo belgesi göndermek ve ödeme sonrasında bütün iletişimi kesmek, başlangıçtaki hileyi araştırmayı gerektirir. Bu örnekler hüküm sonucu değildir; hangi delilin neden istendiğini gösterir.

Şikâyet dilekçesinde “paramı vermedi” cümlesiyle yetinmek yerine para verilmeden önce söylenen somut yalanı, sunulan belgeyi ve bunlara neden güvenildiğini açıklamak yararlıdır. Savunmada ise gerçek ticari ilişkiyi, teslim çabasını veya anlaşmazlığın sonradan doğduğunu gösteren kayıtlar aynı derecede önemlidir.

Basit ve nitelikli dolandırıcılık cezaları

TCK 158/1 için genel yaptırım 3 yıldan 10 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıdır. Kamu kurumunun zararına işlenme, bilişim sistemleri veya banka ya da kredi kurumlarının araç olarak kullanılması, tahsis edilmemesi gereken kredi sağlama, sigorta bedeli alma amacı ve kendini kamu görevlisi yahut ilgili finans kuruluşu çalışanı olarak tanıtma hâllerinde hapis alt sınırı 4 yıldır. Bu sayılan bentlerde adli para cezası, elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.

Diğer nitelikli hâller arasında dinî duyguların istismarı, kişinin zor durumundan veya algılama zayıflığından yararlanma, kamu kurumları ve belirli tüzel kişilikleri araç olarak kullanma, basın ve yayının sağladığı kolaylıktan yararlanma bulunur. Tacir, şirket veya kooperatif yöneticisinin ilgili faaliyeti sırasında işlediği fiiller ile mesleğin sağladığı güveni kötüye kullanan serbest meslek sahibinin eylemi de kendi şartları içinde değerlendirilir. Unvanın bulunması tek başına yeterli değildir.

Kamu görevlileri nezdinde etkili olduğunu söyleyip belirli bir işi gördürme vaadiyle menfaat elde etmek TCK 158/2 kapsamında ayrıca düzenlenir. TCK 157 veya 158 kapsamındaki suçun üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi cezayı yarı oranında; suç işlemek için kurulmuş örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi bir kat artırır. Dosyada üç hesap sahibinin bulunması, birlikte suç işleme koşulunu araştırmadan bu artırımı uygulamak için yeterli kabul edilemez.

Adli para cezası mağdura ödenen tazminat değildir, Devlet Hazinesine ödenir. Güncel TCK 52 bakımından bir gün karşılığı 100–500 TL arasında belirlenir; kişinin ekonomik ve şahsi hâlleri dikkate alınır. Eski tarihli fiillerde uygulanacak tutar ve diğer yaptırımlar lehe kanun karşılaştırmasıyla belirlenir.

İnternette gerçekleşen her ödeme aynı bent kapsamında mı

İnternet ilanı, sahte alışveriş sayfası, bankacı kimliğiyle arama veya mesajla gönderilen ödeme bağlantısı farklı delil yapıları doğurur. Bilişim sisteminin ya da bankanın aldatmadaki işlevi açıklanmalıdır. Ödemenin sadece banka havalesiyle yapılmış olması ile bankanın hilenin aracı hâline getirilmesi aynı olgu değildir. TCK 158/1-f ve l bentlerinin uygulanması somut davranışa bağlıdır.

Mağdurun iradesi hileyle etkilenerek para göndermesi ile hesaba izinsiz girilip paranın aktarılması da birbirinden ayrılmalıdır. İkinci durumda bilişim yoluyla hırsızlık veya başka bilişim suçları gündeme gelebilir. Bu nedenle başvuru sahibinin madde numarasını kesinleştirmesinden önce işlemin nasıl gerçekleştiğini doğru anlatması önemlidir.

IBAN veya banka hesabını kullandıran kişinin durumu

Hesaba para gelmesi araştırılması gereken önemli bir bağlantıdır; kişinin hileyi bildiği, istediği ve suçtaki rolü ayrıca belirlenir. İş başvurusu, komisyon vaadi veya tanıdığa yardım açıklaması; mesajlar, hesaba erişim kayıtları ve para akışıyla birlikte incelenir. Gerçek bir açıklama delille desteklenmeli; olay sonrasında kurgulanmış konuşma veya belge oluşturulmamalıdır.

31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren TCK 158/4, dolandırıcılığa iştiraki belirli bir fiille sınırlı olan kişiler için yarı oranında ceza indirimi getirmiştir. Kural, kendisine veya başkasına haksız menfaat sağlama amacıyla ödeme aracını ya da hesabın kullanılmasını sağlayan zorunlu bilgi veya araçları başkasına vermekle sınırlı iştiraki kapsar. Banka, aracı kurum, ödeme hizmeti sağlayıcısı ve kripto varlık hizmet sağlayıcısı hesapları düzenlemede yer alır.

Bu hüküm bütün hesap sahipleri için cezasızlık getirmez. Öncelikle suçun ve kişinin iştirakinin ispatı gerekir. Mağdurla görüşmek, ilanı yönetmek veya suçun diğer icra hareketlerine katılmak gibi olgular varsa faaliyetin yalnız hesap kullandırmakla sınırlı olup olmadığı ayrıca tartışılır. Yeni düzenlemeyi gerekçe göstererek kişinin hiç işlemediğini söylediği fiili kabul etmesi de doğru bir savunma yaklaşımı değildir.

Önceden verilmiş IBAN kararlarında yeni düzenleme

7589 sayılı Kanunun geçici 1/6 hükmü, değişiklikten önce TCK 157 veya 158 uyarınca hüküm verilmiş, kanun yolu incelemesindeki ve yeni 158/4 hükmünün uygulanacağı dosyalar için özel gönderme usulü öngörür. Bölge adliye mahkemesi ceza dairesindeki dosyada bozma kararıyla ilk derece mahkemesine gönderme; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığındaki dosyada geliş usulüne uygun gönderme düzenlenmiştir. Dosyanın tam olarak hangi makamda bulunduğu kontrol edilmelidir.

Geçici 1/7 daha dar bir imkândır: belirtilen tarihten önce hüküm verilmiş, infaz aşamasındaki, TCK 168 uygulanmamış ve yeni 158/4 kapsamına giren hükümlüler bakımından mağdur zararının mahkemenin ihtarından itibaren altı ay içinde tamamen giderilmesiyle 168/2 uygulanabilir. Süre kanunun yayımından değil ihtardan başlar. Tam ödeme gerçekleşinceye kadar bu fıkra uyarınca infazın ertelenmesi veya durdurulması kararı verilemez. Kanun yoluna başvurulmadığı için daha sonra kesinleşen, yayım tarihinde verilmiş hükümler de özel kapsamda belirtilmiştir.

Şikâyet süresi uzlaştırma ve önödeme

TCK 157 ve 158 kural olarak şikâyete bağlı değildir. Başvuru yapılması delillerin toplanmasını sağlar; mağdurun sonradan vazgeçmesi bu dosyaları tek başına sona erdirmez. Buna karşılık dolandırıcılığın hukuki ilişkiye dayanan bir alacağı tahsil amacıyla işlendiği TCK 159 hâli şikâyete bağlıdır ve yaptırımı 6 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Burada gerçek bir hukuki alacak ilişkisi araştırılır.

Şikâyete bağlı hâllerde genel süre, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren, dava zamanaşımı aşılmadan altı aydır. TCK 167 kapsamındaki bazı yakınlık ilişkileri de cezasızlık veya şikâyet üzerine indirim sonucunu değiştirebilir. Bu yüzden “dolandırıcılıkta hiç şikâyet süresi yoktur” ifadesi bütün dosyalara uygulanamaz.

TCK 157, CMK 253 listesinde açıkça uzlaştırma kapsamındadır. TCK 159 da şikâyete bağlı niteliği nedeniyle, diğer koşullar mevcutsa uzlaştırmaya girer. TCK 158 kural olarak bu kapsamın dışındadır; kişisel şikâyet nedenleri ve dosyadaki diğer suçlar ayrıca kontrol edilir. Aynı mağdura karşı uzlaştırma dışı başka suçla birlikte işleme sınırlaması vardır; önödeme kapsamındaki suçla birlikte işlenme için kanun özel istisna tanır.

Uzlaştırma, savcılığın görevlendirdiği uzlaştırmacı aracılığıyla yürür. Teklifi kabul etmek, hemen para ödemek veya bütün iddiaları kabul etmek anlamına gelmez; anlaşmanın içeriği ayrıca belirlenir. Teklife yedi gün içinde cevap verilmemesi ret sayılır. Önödeme ise ayrı bir kurumdur; dolandırıcılık için mağdura veya Hazineye belirli para yatırarak dosyayı otomatik kapatma yolu bulunmaz.

Mağdur için delil ve para takibi

Başvuruda olayın tarih sırasını, her ödemenin tutarını, alıcı hesabı, işlem referansını ve ödeme sebebini ayrı ayrı gösterin. İlanın bağlantısı ve görüntüsü, kullanıcı adı, telefon numarası, e-posta, sahte belge, kargo bilgisi ve yazışmaların orijinalleri korunmalıdır. Sadece seçilmiş ekran görüntüleri yerine konuşmanın öncesini ve sonrasını da saklamak değerlendirmeyi kolaylaştırır.

CMK 128/A, bilişim yoluyla nitelikli hırsızlık, TCK 158/1-f ve l dolandırıcılıkları ve banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması yönünden özel hesap tedbiri düzenler. Makul şüphe koşulunda ilgili mali kurum suçta kullanılan hesabı 48 saate kadar askıya alabilir. Devamındaki elkoyma ve iade yetkili adli makamların incelemesine bağlıdır. Bu süre, mağdura verilmiş “48 saat içinde şikâyet etmezsen hak kaybolur” süresi değildir.

Paranın mağdura ait olduğu anlaşılırsa elkonulan menfaat soruşturma veya kovuşturmada iade edilebilir. Ancak her başvuruda hesapta para bulunacağı veya iadenin hemen gerçekleşeceği söylenemez. Bankaya yapılan bildirim numarası ile savcılık dosya numarasını saklayın; para başka kuruma geçmişse bu transfer zincirinin araştırılmasını açıkça isteyin.

İfadeye çağrılan kişi hangi hazırlığı yapmalı

Hangi transfer, mağdur ve tarih nedeniyle çağrıldığınızı öğrenin. Kart teslimi, telefon değişikliği, hesap erişimi, ücret veya komisyon, paranın çekilmesi ve sonraki transferleri kendi içinde tutarlı bir zaman çizelgesine yerleştirin. Kişinin hesabı kullanmadığını söylemesi hâlinde giriş cihazları, ATM görüntüleri ve işlem saatleri gibi delillerin toplanması istenebilir.

Şüpheli ve sanığın avukattan yararlanma, yüklenen suç hakkında susma ve lehine delillerin toplanmasını isteme hakları vardır. Tutanak okunmadan imzalanmamalı; eksik veya yanlış aktarılmış açıklama düzeltilmelidir. Başkalarıyla ortak bir hikâye hazırlamak veya mesajları silmek yerine mevcut kayıtlar muhafaza edilmelidir.

Hesap askıya alındıysa hesap sahibi kaldırılması için Cumhuriyet başsavcılığına başvurabilir; CMK 128/A savcının başvuru hakkında 24 saat içinde karar vermesini düzenler. Askıya alma ile mahkeme veya savcılık kaynaklı elkoyma farklı işlemlerdir. Başvurunun hangi tedbire karşı yapıldığının anlaşılması gerekir.

Para geri ödenirse dava kapanır mı

Tam iade ceza bakımından önemli olabilir; fakat tek başına beraat ya da dosyanın kapanması anlamına gelmez. TCK 168 uyarınca suç tamamlandıktan sonra bizzat pişmanlık gösterilerek zararın tamamen giderilmesi, kovuşturma başlamadan önce cezadan üçte ikisine kadar; kovuşturma başladıktan sonra hüküm verilmeden önce yarısına kadar indirim sağlayabilir. Kısmi ödeme için mağdurun rızası da aranır. Kovuşturmanın başlangıcı iddianamenin kabulüdür.

Uzlaşmayla dosyanın sonuçlanması başka şartlara bağlıdır. Ayrıca uzlaşma anlaşması, o anda tespit edilemeyen veya sonradan ortaya çıkan zararlar dışındaki tazminat taleplerini etkiler. Ödeme dekontunda dosya ve ödeme amacı belirlenmeli, tam veya kısmi ödeme konusunda belirsizlik bırakılmamalıdır. Suçu kabul etmeyen kişinin ödeme tercihinin savunmasına etkisi de dosyayla birlikte değerlendirilmelidir.

Görevli mahkeme HAGB ve karar sonrası yollar

25 Aralık 2025 değişikliğiyle nitelikli dolandırıcılığın ağır ceza mahkemesine özel olarak verilmesine ilişkin ibare kaldırıldı. Bu değişiklikten sonraki yeni kovuşturmalarda genel görev kuralları uyarınca asliye ceza mahkemesi görevlidir; bağlantı ve başka suçlardan doğan görev durumları saklıdır. Değişiklik tarihinde ağır cezada görülmekte olan veya istinaf ya da temyizde bulunan dosyalar, sırf bu değişiklik nedeniyle görevsizlik ya da bozma kararı verilmeden eski görev kurallarıyla sürer.

Güncel CMK 231, sonuç ceza 2 yıl veya daha az hapis ya da adli para cezası olduğunda, diğer şartlarla HAGB değerlendirmesine imkân verir. Önceki kasıtlı suç mahkûmiyeti, yeniden suç işlemeyeceğine ilişkin kanaat ve zararın giderilmesi koşulları önemlidir. HAGB, erteleme ve adli para cezasına çevirme aynı kurum değildir; yalnız kanundaki alt sınırdan hareketle sonuç vaat edilemez.

Kovuşturmaya yer olmadığı kararı tebliğ edilirse suçtan zarar görenin itiraz süresi iki haftadır. Dilekçede eksik araştırma ve yeni ya da değerlendirilmemiş deliller somutlaştırılmalıdır. Mahkeme hükmünde ise karar türü ve tarihiyle birlikte kanun yolu bildirimi incelenir. Danışmanlık görüşmesine dekontlar, tam yazışmalar, çağrı veya karar belgesi ve varsa dosya numarasıyla gitmek ilk değerlendirmeyi somutlaştırır.

Dolandırıcılık suçunun cezası kaç yıldır

TCK 157 için 1–5 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası; TCK 158 için genel olarak 3–10 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası öngörülür. 158/1-e, f, j, k, l bentlerinde hapis alt sınırı 4 yıldır. Artırım ve indirimler ayrıca değerlendirilir.

Sadece dekont dolandırıcılığı kanıtlar mı

Dekont para hareketini gösterir. Hilenin ne olduğu, ödemenin neden yapıldığı ve şüphelinin rolü için yazışma, ilan, belge ve erişim kayıtları gibi diğer delillerle birlikte değerlendirilir.

IBAN kullandırmak artık cezasız mı

Hayır. TCK 158/4, suçlara iştiraki kanunda tanımlanan hesap veya ödeme aracı bilgilerini vermekle sınırlı olan ve haksız menfaat amacı bulunan kişi için yarı indirim düzenler. Suça iştirak ve hükmün özel koşulları ayrıca ispatlanmalıdır.

Yeni IBAN düzenlemesindeki altı ay ne zaman başlar

7589 geçici 1/7 kapsamına giren belirli eski hükümlerdeki tam zarar giderme süresi mahkemenin ihtarından başlar. Bu, bütün hesap sahipleri veya bütün dolandırıcılık dosyaları için genel bir ödeme süresi değildir.

Şikâyetten vazgeçersem dolandırıcılık davası biter mi

TCK 157 ve 158 kural olarak resen takip edildiğinden vazgeçme tek başına dosyayı bitirmez. TCK 159 ve belirli yakınlık ilişkileri gibi şikâyete bağlı özel durumlar ayrı değerlendirilir.

Dolandırıcılık uzlaştırmaya tabi mi

TCK 157 açıkça uzlaştırma kapsamındadır. TCK 159 şikâyete bağlı olması nedeniyle koşullarıyla kapsama girer. TCK 158 kural olarak kapsam dışında kalır; özel şahsi nedenler ve birlikte işlenen suçlar incelenmelidir.

Paramın 48 saat içinde geri verilmesini isteyebilir miyim

CMK 128/A içindeki 48 saat, belirtilen suçlarda hesabın askıya alınabileceği azami süredir. İade için paranın tespiti, elkoyma ve aidiyet incelemesi gerekir; otomatik 48 saatlik geri ödeme garantisi yoktur.

Nitelikli dolandırıcılık hâlâ ağır cezada mı görülür

25 Aralık 2025 değişikliğinden sonra yeni kovuşturmalar genel görev kurallarına göre asliye cezadadır. O tarihte ağır cezada veya kanun yolunda olan dosyalar için eski görev kurallarını koruyan geçiş hükmü vardır. Bağlantılı suçlar ayrıca değerlendirilir.

Görüşmeye hazırlanırken

Karar, tutanak, tebligat ve dijital delilleri tarih sırasına koyun. Ne olduğunu, hangi aşamada bulunduğunuzu ve hangi sonucu istediğinizi üç ayrı cümleyle yazın. İlk iletişimde gereksiz kişisel veri veya üçüncü kişilerin özel bilgilerini göndermeyin.

Bu rehber genel bilgilendirme ve dosya hazırlığı içindir; kişiye özel hukuki görüş, kesin süre hesabı veya sonuç garantisi değildir. Suç vasfı, süre, görev ve başvuru yolu güncel mevzuat ile somut dosya üzerinden kontrol edilmelidir.