Yakalama, gözaltı ve tutuklama: şartlar, itiraz ve tazminat

Süreci bir bakışta görün

1. 11. Yakalama ve gözaltı saatleri

   Belgenin tam ve okunabilir örneğini hazırlayın.

2. 22. Hak bildirimi ve tutanaklar

   Tarih, saat ve kişileri tek bir zaman çizelgesinde gösterin.

3. 33. Sağlık raporları

   Delilin kaynağını ve nasıl korunduğunu not edin.

4. 44. Tutuklama/adli kontrol kararı

   Karar veya tebligattaki başvuru yolunu gecikmeden kontrol edin.

Birbirine karıştırılmaması gerekenler

Kısa cevap

Yakalama, gözaltı ve tutuklama aynı işlem değildir. Her biri için ayrı yetki, süre ve denetim kuralı vardır; tutuklama bir ceza değil, hâkim kararıyla uygulanabilen geçici bir koruma tedbiridir.

Üç tedbiri ayırın

Yakalama, kişinin kanuni şartlarla geçici olarak özgürlüğünden yoksun bırakılmasıdır. Gözaltı, soruşturma için zorunluluk ve suçu işlediği şüphesini gösteren somut delil varsa kural olarak Cumhuriyet savcısınca kararlaştırılır. CMK m. 91/4, yalnız sayılan suçüstü hâllerinde belirlenmiş kolluk amirlerine sınırlı bir karar yetkisi tanır; bu istisna bütün olaylara uygulanamaz. Tutuklama ise hâkim veya mahkeme kararı gerektirir; polis ya da savcı tek başına tutuklama kararı veremez.

Genel gözaltı sınırı yakalama anından itibaren 24 saattir; en yakın hâkim veya mahkemeye götürmek için zorunlu nakil süresi ayrıca en çok 12 saattir. Toplu suçta delil toplama güçlüğü veya şüpheli çokluğu nedeniyle savcı her defasında en çok bir gün olmak üzere üç gün yazılı uzatma yapabilir. m. 91/4’teki özel kolluk gözaltısında 24/48 saat ve hâkim önüne çıkarma bakımından 48 saat/toplu suçta dört gün sınırları vardır. Olayın hangi rejime girdiği ve fiilî yakalama saati birlikte incelenmelidir; 12 saat her dosyaya otomatik eklenmez. Çocuklar ve özel kanun kapsamındaki dosyalarda ayrıca özel koşullar kontrol edilir.

Hak bildirimi ve yakınlara haber

Kişiye isnat ve hakları bildirilir. İfade verirken susma ve müdafi yardımından yararlanma hakları vardır; müdafi seçebilecek durumda olmadığını belirtiyor ve yardım istiyorsa barodan görevlendirme talep edebilir. Kanunun zorunlu müdafilik hâlleri ayrıca uygulanır. Müdafiyle görüşme esas olarak gizlidir; CMK m. 154/2’de sayılan sınırlı suçlar için savcı istemi ve hâkim kararıyla en çok 24 saat kısıtlama mümkündür ve bu sürede ifade alınamaz.

Yakalama/gözaltı ve uzatma, savcı emriyle bir yakına veya belirlenen kişiye gecikmeden bildirilir. Yabancı kişinin konsolosluğuna bildirimde yazılı itiraz istisnası vardır. Yakalama ve teslim saatleri, sağlık muayeneleri, hak bildirimi ve yakınlara haber kayıtları saklanmalıdır.

Tutuklama otomatik değildir

Katalog suç listesi tek başına tutuklamayı zorunlu kılmaz. Somut olgularla desteklenen kuvvetli şüphe, kaçma veya delilleri etkileme riski ve adli kontrolün neden yetersiz kalacağı gerekçelendirilmelidir.

İtiraz ve tazminat

Yakalama, gözaltı veya uzatma için hemen serbest bırakılmayı sağlama başvurusu CMK m. 91/5 uyarınca sulh ceza hâkimine yapılabilir. Kişi, müdafii, kanuni temsilcisi, eşi veya birinci/ikinci derece kan hısımı başvurabilir; inceleme derhâl ve en geç 24 saatte yapılır. Bu yol için tutuklama kararını beklemek gerekmez.

Tutuklama kararına genel itiraz süresi CMK m. 268 uyarınca kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır; başvuru kararı veren mercie yapılır. Dosyanın her aşamasında ayrıca salıverilme talep edilebilir; bu, süresinde itirazın yerine geçtiği anlamına gelmez.

Tazminatta dayanak bent belirlenmelidir. CMK m. 141/1-e, f ve l kapsamındaki istemler Tazminat Komisyonuna; diğer bentlerdeki istemler ilgili görev kuralına göre ağır ceza mahkemesine yöneltilir. Kesinleşmenin tebliğinden üç ay ve her hâlde kesinleşmeden bir yıllık sınır, talebin kapsamı ve geçiş hükmüyle birlikte kontrol edilmelidir. Beraat veya takipsizlik, her talep kaleminin kendiliğinden kabulü demek değildir.

Görüşmeye hazırlanırken

Karar, tutanak, tebligat ve dijital delilleri tarih sırasına koyun. Ne olduğunu, hangi aşamada bulunduğunuzu ve hangi sonucu istediğinizi üç ayrı cümleyle yazın. İlk iletişimde gereksiz kişisel veri veya üçüncü kişilerin özel bilgilerini göndermeyin.

Bu rehber genel bilgilendirme ve dosya hazırlığı içindir; kişiye özel hukuki görüş, kesin süre hesabı veya sonuç garantisi değildir. Suç vasfı, süre, görev ve başvuru yolu güncel mevzuat ile somut dosya üzerinden kontrol edilmelidir.

Kaynak ve güncellik notu

Paylaşılan ceza hukuku taslakları 2026-09-20 tarihinde sade dile ve sitenin yayın yapısına uyarlandı. Dosyaya karışan kira ve tapu bölümleri bu seriye alınmadı. Değişebilen ceza miktarları ezber rakam olarak sunulmadı; resmî kaynak erişim durumu her sayfada görünür biçimde gösterilir.