Ceza soruşturması nasıl yürür? İhbar, şikâyet, delil ve takipsizlik

Süreci bir bakışta görün

1. 1Başvuruyu kayda geçirin

   Savcılık veya kolluğa olay ve delilleri bildirin.

2. 2Delilleri koruyun

   Asılları, kaynak ve tarih bilgilerini değiştirmeden saklayın.

3. 3Dosyayı takip edin

   Soruşturma numarasını ve gelen bildirimleri kaydedin.

4. 4Sonuca göre ilerleyin

   İddianame, KYOK veya özel usul kararını kendi başvuru yoluyla değerlendirin.

Birbirine karıştırılmaması gerekenler

Kısa cevap

Ceza soruşturması, suç şüphesinin savcılıkça öğrenilmesiyle başlayan delil toplama evresidir. İhbar ile şikâyet aynı değildir; her suç şikâyete bağlı olmadığı gibi her başvuru da dava açılacağı anlamına gelmez.

İhbar, şikâyet ve resen soruşturma

İhbar bir suç şüphesinin bildirilmesidir. Şikâyet ise kanunun şikâyete bağladığı suçlarda yetkili kişinin cezalandırma talebidir. Resen takip edilen suçlarda savcılık, geçerli bir şikâyet aramadan soruşturma yapabilir.

İhbar veya şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa yazılı ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü yapılabilir (CMK m.158). Olayı tarih, yer ve somut davranışlarla anlatın; bildiğiniz olgu ile şüphenizi ayırın. Suçun adını doğru koymak başvurucunun delil sunmasının ön koşulu değildir.

Savcı ve kolluk ne yapar?

Cumhuriyet savcısı hem suç şüphesini destekleyen hem de şüphelinin lehine olan delilleri toplamakla görevlidir. Kolluk işlemleri savcılık talimatı ve kanuni yetki içinde yürütülür. Başvurucunun sunduğu her iddia doğru kabul edilmez; deliller karşılaştırılır.

Soruşturma nasıl biter?

Yeterli şüphe varsa iddianame düzenlenir; yeterli şüphe yoksa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilebilir. İddianamenin kabulüyle kovuşturma başlar. Uzlaştırma, önödeme veya seri muhakeme gibi yollar yalnız kanuni kapsam ve şartlar varsa uygulanır.

Takipsizlik kararında ne yapılır?

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (KYOK), gündelik dilde takipsizlik olarak anılır. 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen KYOK kararına suçtan zarar gören, kararın kendisine tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edebilir. Başvuru, kararı veren savcının görev yaptığı yargı çevresindeki ağır ceza mahkemesinin bulunduğu yerdeki sulh ceza hâkimliğine yöneltilir (CMK m.173). Eski kararlar için geçici m.6’daki tarih ayrımı kontrol edilir.

Kararın tamamını ve tebliğ kaydını saklayın. Dilekçede kamu davası açılmasını gerektirebilecek olayları, mevcut delilleri ve toplanmadığını düşündüğünüz delilleri gösterin. KYOK sonrasında aynı fiilden kamu davası açılması için yeterli şüphe oluşturacak yeni delil ve sulh ceza hâkimliği kararı gereklidir; yalnız aynı iddiayı yeniden sunmak yetmez (m.172/2). İtirazın reddi gider sorumluluğu doğurabilir.

Görüşmeye hazırlanırken

Karar, tutanak, tebligat ve dijital delilleri tarih sırasına koyun. Ne olduğunu, hangi aşamada bulunduğunuzu ve hangi sonucu istediğinizi üç ayrı cümleyle yazın. İlk iletişimde gereksiz kişisel veri veya üçüncü kişilerin özel bilgilerini göndermeyin.

Bu rehber genel bilgilendirme ve dosya hazırlığı içindir; kişiye özel hukuki görüş, kesin süre hesabı veya sonuç garantisi değildir. Suç vasfı, süre, görev ve başvuru yolu güncel mevzuat ile somut dosya üzerinden kontrol edilmelidir.