Güveni kötüye kullanma suçu: emanet mal, sözleşme ve şikâyet

Süreci bir bakışta görün

1. 1Teslim ve amaç

   Teslim tutanağı veya sözleşmeden malın kimliği, tarih ve kullanım amacını çıkarın.

2. 2Amaç dışı davranış

   Satış/devir kaydı, yazışma ve iade cevabını özgün hâliyle koruyun.

3. 3Başvuru yolu

   Suç tarihi, m. 155 fıkrası, şikâyet ve uzlaştırma koşulunu birlikte kontrol edin.

Birbirine karıştırılmaması gerekenler

Kısa cevap

Bu suçta mal, failin eline başlangıçta hukuka uygun biçimde ve belirli amaçla geçer; fail daha sonra amacı dışında tasarrufta bulunur veya devri inkâr eder. Hırsızlık, dolandırıcılık ve sıradan sözleşme ihlaliyle ayrım bu başlangıç ilişkisine göre yapılır.

Teslim başlangıçta rızaya dayanır

Malın zilyetliği koruma, kullanma, onarma veya belirli işlemi yapma amacıyla devredilir. Fail malı en baştan rıza dışında almışsa hırsızlık; hileyle teslim almışsa dolandırıcılık tartışması doğabilir.

Sözleşmeye aykırılık ile suç ayrımı

Kiranın ödenmemesi, borcun gecikmesi veya sözleşmenin bozulması tek başına suç değildir. Malın amacı dışında kullanılması, satılması, saklanması ya da devrin inkârı gibi sahiplenme davranışı ve kast somut delille gösterilmelidir.

Nitelikli hâl

Meslek, sanat, ticaret, hizmet ilişkisi veya başkasının mallarını idare yetkisi gereği teslim edilen eşya bakımından TCK m. 155/2’deki nitelikli hâl gündeme gelir. İş unvanı tek başına yeterli değildir; teslimin bu ilişki nedeniyle yapıldığı gösterilmelidir.

TCK m. 155/3 ayrıca motorlu kara, deniz veya hava taşıtını konu alan fiillerde ilk iki fıkraya göre verilecek cezayı bir kat artırır. 25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren bu ağırlaştırıcı kural eski fiillere otomatik uygulanmaz; suç tarihi ve lehe kanun değerlendirmesi gerekir.

Başvuru ve delil

Teslim tutanağı ve sözleşmeyle malın kime, ne zaman ve hangi amaçla bırakıldığını; seri numarası, yazışma, iade talebi ve satış/devir kayıtlarıyla sonradan ne yapıldığını gösterin. Salt ödeme gecikmesi ile kasıtlı amaç dışı tasarrufu ayırın.

TCK m. 155/1’deki temel biçim şikâyete bağlıdır. Genel şikâyet süresi, zamanaşımı sınırı içinde fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır. M. 155/2’deki nitelikli hâl aynı şikâyet koşuluna tabi değildir; m. 167’deki yakınlık hükümleri ayrıca kontrol edilir.

CMK m. 253 güveni kötüye kullanmayı uzlaştırma kapsamına alırken m. 155/3’ü hariç tutar. Motorlu taşıt fiilinde “emanet olduğu için mutlaka uzlaşılır” sonucu çıkarılmaz. Zararın giderilmesi de otomatik beraat değildir; TCK m. 168’in zaman, pişmanlık ve tam/kısmi giderim şartları ayrıca değerlendirilir.

Görüşmeye hazırlanırken

Karar, tutanak, tebligat ve dijital delilleri tarih sırasına koyun. Ne olduğunu, hangi aşamada bulunduğunuzu ve hangi sonucu istediğinizi üç ayrı cümleyle yazın. İlk iletişimde gereksiz kişisel veri veya üçüncü kişilerin özel bilgilerini göndermeyin.

Bu rehber genel bilgilendirme ve dosya hazırlığı içindir; kişiye özel hukuki görüş, kesin süre hesabı veya sonuç garantisi değildir. Suç vasfı, süre, görev ve başvuru yolu güncel mevzuat ile somut dosya üzerinden kontrol edilmelidir.